{"id":3082,"date":"2020-02-10T08:25:19","date_gmt":"2020-02-10T07:25:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vandrovec.net\/?p=3082"},"modified":"2020-03-21T08:37:32","modified_gmt":"2020-03-21T07:37:32","slug":"zajimavy-rozhovor-s-andrzejem-andrzejpilipiuk-przyjacielczlowieka-wywiad-fahrenheit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vandrovec.net\/?p=3082","title":{"rendered":"Zaj\u00edmav\u00fd rozhovor s Andrzejem #AndrzejPilipiuk #PrzyjacielCz\u0142owieka #wywiad #fahrenheit"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

\n

\u201eW\u0142oski faszyzm to\u00a0dla nas terra incognita\u201d \u2013 wywiad z\u00a0Andrzejem Pilipiukiem<\/strong><\/p>\n<\/header>\n

Wywiady<\/a><\/span> Andrzej Pilipiuk, <\/a>Jagna Rolska<\/a><\/span> – 7 lutego 2020<\/span><\/div>\n
\n
\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: archiwum Andrzeja Pilipiuka<\/p>\n<\/div>\n

Andrzej Pilipiuk opowiada o\u00a0Wenecji lat trzydziestych, zaskakuj\u0105cych wynikach w\u0142asnych studi\u00f3w historycznych oraz\u00a0kulisach powstania podr\u0119cznika historii alternatywnej. Zdradza tak\u017ce, co s\u0105dzi o\u00a0\u201eWied\u017aminie\u201d, i\u00a0kt\u00f3ry z\u00a0pisarzy m\u0142odego pokolenia \u201enamiesza w\u00a0fantastyce\u201d.<\/p>\n

Jagna Rolska: W\u00a0ksi\u0119garniach w\u0142a\u015bnie pojawi\u0142a si\u0119 Twoja kolejna publikacja, \u201ePrzyjaciel cz\u0142owieka\u201d, zbi\u00f3r opowiada\u0144 z\u00a0cyklu \u201e\u015awiat\u00f3w Pilipiuka\u201d, nazywanych tak\u017ce \u201ebezjakubowymi\u201d. Sympatycy doktora Paw\u0142a Sk\u00f3rzewskiego nie\u00a0b\u0119d\u0105 zawiedzeni, poniewa\u017c pojawia si\u0119 on na\u00a0\u0142amach ksi\u0105\u017cki i\u00a0to ju\u017c na\u00a0pierwszych stronach. Czy\u00a0my\u015bla\u0142e\u015b kiedy\u015b o\u00a0napisaniu samodzielnej powie\u015bci po\u015bwi\u0119conej w\u0142a\u015bnie tej\u00a0postaci?<\/b><\/p>\n

Andrzej Pilipiuk:<\/strong> Zastanawia\u0142em si\u0119 nad\u00a0tym, wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce\u00a0to\u00a0\u2013 podobnie jak w\u00a0przypadku W\u0119drowycza \u2013 raczej bohater d\u0142u\u017cszych opowiada\u0144. W\u00a0najnowszym zbiorze \u201ePrzyjaciel cz\u0142owieka\u201d zawar\u0142em dwa d\u0142u\u017csze teksty o\u00a0doktorze, \u0142\u0105cznie zajmuj\u0105 3\/5\u00a0obj\u0119to\u015bci.<\/p>\n

J.R.: Porozmawiajmy o\u00a0Wenecji z\u00a0lat trzydziestych, a\u00a0wi\u0119c drobiazgowo opisanym przez\u00a0Ciebie miejscu, w\u00a0kt\u00f3rym rozgrywa si\u0119 akcja opowiadania \u201eDuchy Poveglii\u201d. Czy\u00a0wiele czasu zaj\u0119\u0142o studiowanie tematu, zanim przyst\u0105pi\u0142e\u015b do\u00a0pracy nad\u00a0tym tekstem? Co nastr\u0119czy\u0142o najwi\u0119cej trudno\u015bci?<\/b><\/p>\n

A.P.:<\/b> Wenecj\u0105 interesuj\u0119 si\u0119 od\u00a0jakiego\u015b czasu \u2013 jest to\u00a0miejsce zasadniczo odmienne od\u00a0innych miast portowych. K\u0142opot z\u00a0tym tekstem polega\u0142 g\u0142\u00f3wnie na\u00a0tym, \u017ce\u00a0mia\u0142em dobrze rozgryzion\u0105 histori\u0119 Wenecji w\u00a0czasach republiki oraz\u00a0sporo w\u0142\u00f3czy\u0142em si\u0119 po\u00a0Wenecji wsp\u00f3\u0142czesnej. Akcj\u0119 musia\u0142em osadzi\u0107 w\u00a0Wenecji faszystowskiej. Z\u0142apa\u0142em si\u0119 na\u00a0tym \u017ce\u00a0cho\u0107 doskonale znamy nazizm, o\u00a0tyle w\u0142oski faszyzm to\u00a0dla nas terra incognita. Si\u0119gn\u0105\u0142em w\u00a0pierwszej kolejno\u015bci do\u00a0reporta\u017cu Stefana Niebudka \u201eW kraju czarnych koszul\u201d. Autor odwiedzi\u0142 faszystowskie W\u0142ochy w\u00a01937\u00a0roku. Obok wtr\u0119t\u00f3w antysemickich i\u00a0licznych zachwyt\u00f3w nad\u00a0faszyzmem oraz\u00a0rozwojem w\u0142oskiej my\u015bli technicznej zawar\u0142 sporo ciekawych informacji i\u00a0obserwacji \u017cycia codziennego (posta\u0107 ciekawa, zgin\u0105\u0142 w\u00a0Auschwitz\u2026).<\/p>\n

By\u0142o troch\u0119 roboty, by\u00a0oddzieli\u0107 ziarno od\u00a0plew. Stara\u0142em si\u0119 opisa\u0107 t\u0142o mo\u017cliwe obiektywnie, z\u00a0jednej strony pokaza\u0107 pozytywy \u017cycia w\u00a0tym pa\u0144stwie, ale\u00a0z\u00a0drugiej wyja\u015bni\u0107 czytelnikowi, dlaczego faszyzm by\u0142 z\u0142em. Jednocze\u015bnie to\u00a0tylko\u00a0t\u0142o. Fabu\u0142a opowiada o\u00a0jednej z\u00a0najpaskudniejszych \u015blepych dr\u00f3g medycyny. Opowiadam histori\u0119 walki o\u00a0wolno\u015b\u0107, o\u00a0zachowanie w\u0142asnego \u201eja\u201d \u2013 ale\u00a0tym razem nie\u00a0jest to\u00a0walka jednostki z\u00a0systemem totalitarnym. T\u0119 pokaza\u0142em w\u00a0drugim tek\u015bcie o\u00a0doktorze.<\/p>\n

Dla por\u00f3wnania obecnej Wenecji z\u00a0\u00f3wczesn\u0105 pomocne by\u0142y filmy znalezione w\u00a0internecie. Paradoksalnie najwi\u0119cej trudno\u015bci mia\u0142em ze\u00a0sprawdzeniem cen i\u00a0si\u0142y nabywczej pieni\u0105dza. Ale\u00a0i\u00a0to zdo\u0142a\u0142em ogarn\u0105\u0107.<\/p>\n

Drugie opowiadanie o\u00a0doktorze jest ju\u017c bardziej przygodowe ni\u017c problemowe. Zaczyna si\u0119 od\u00a0tego, \u017ce\u00a0Sk\u00f3rzewski siedzi na\u00a0Pawiaku, oczekuj\u0105c na\u00a0egzekucj\u0119, ale\u00a0okazuje si\u0119, \u017ce\u00a0Niemcy maj\u0105 co do\u00a0niego inne plany. Chc\u0105 wykorzysta\u0107 jego wiedz\u0119 i\u00a0fakt, \u017ce\u00a0jest jedynym znanym im cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry\u00a0prze\u017cy\u0142 zaka\u017cenie potami angielskimi. Hitlerowcy planuj\u0105 z\u00a0jego pomoc\u0105 pozyska\u0107 straszliw\u0105 bro\u0144 biologiczn\u0105. Oczywi\u015bcie doktor nie\u00a0ma najmniejszej ochoty, by\u00a0im s\u0142u\u017cy\u0107 nawet za\u00a0cen\u0119 w\u0142asnego \u017cycia.<\/p>\n

J.R.: Niejednokrotnie wspomina\u0142e\u015b w\u00a0wywiadach, \u017ce\u00a0pasjonuje Ci\u0119 historia, co zreszt\u0105 ma bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na\u00a0Twoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Czy\u00a0zdarzy\u0142o Ci si\u0119 kiedy\u015b odkry\u0107 co\u015b, co Ci\u0119 kompletnie zaskoczy\u0142o i\u00a0zaowocowa\u0142o gwa\u0142townym zwrotem akcji w\u00a0fabule? Je\u015bli tak, to\u00a0co to\u00a0by\u0142o?<\/b><\/p>\n

A.P.:<\/b> Lata temu, grzebi\u0105c za\u00a0informacjami o\u00a0Nansenie, trafi\u0142em na\u00a0wzmiank\u0119, \u017ce\u00a0w\u00a0m\u0142odo\u015bci studiowa\u0142 zoologi\u0119, i\u00a0pracuj\u0105c w\u00a0muzeum w\u00a0Bergen, napisa\u0142 prac\u0119 naukow\u0105, w\u00a0kt\u00f3rej zawar\u0142 swoje odkrycia z\u00a0dziedziny neurobiologii. Badaj\u0105c system nerwowy paso\u017cyt\u00f3w fok, wysnu\u0142 teori\u0119 o\u00a0przekazywaniu informacji za\u00a0pomoc\u0105 \u0142adunk\u00f3w elektrycznych (co kwalifikowa\u0142o si\u0119 do\u00a0nagrody NOBLA!). Dowiedzia\u0142em si\u0119 te\u017c, \u017ce\u00a0pracowa\u0142 na\u00a0preparatach barwionych atramentem.<\/p>\n

Dwie dekady wcze\u015bniej w\u00a0tym samym Bergen dr\u00a0Gerhard Armauer Hansen, stosuj\u0105c preparaty barwione atramentem, odkry\u0142 bakterie tr\u0105du. Zbie\u017cno\u015b\u0107 metod badawczych i\u00a0miejsca odkrycia wyda\u0142y mi si\u0119 ciekawym tropem. Zacz\u0105\u0142em szuka\u0107 informacji, czy\u00a0dr\u00a0Hansen i\u00a0student zoologii znali si\u0119 osobi\u015bcie. Najpierw dotar\u0142em do\u00a0zdj\u0119cia, gdzie siedz\u0105 w\u00a0tym samym wn\u0119trzu i\u00a0przy tym samym mikroskopie. P\u00f3\u017aniej trafi\u0142em na\u00a0fotografi\u0119, gdzie uwieczniono ich razem. Wreszcie wygrzeba\u0142em norweski artyku\u0142, kt\u00f3ry\u00a0potwierdzi\u0142 moje\u00a0teorie oraz\u00a0rzuci\u0142 wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a na\u00a0\u017cycie intelektualne XIX-wiecznego Bergen. Informacje przyda\u0142y si\u0119 w\u00a0stopniu umiarkowanym.<\/p>\n

Gdy\u00a0pisa\u0142em Oko Jelenia, zak\u0142ada\u0142em \u017ce\u00a0katolicyzm w\u00a0Norwegii raczej nie\u00a0zosta\u0142 zdmuchni\u0119ty przez\u00a0reformacj\u0119 tak\u00a0od\u00a0razu, zak\u0142ada\u0142em, \u017ce\u00a0w\u00a0roku 1559\u00a0b\u0119dzie istnia\u0142a jaka\u015b katolicka konspiracja. Sko\u0144czy\u0142em w\u0142a\u015bciwie pisa\u0107 pierwszy tom, gdy\u00a0wpad\u0142a mi w\u00a0r\u0119ce praca dra Andrzeja \u017bygad\u0142y, kt\u00f3ra\u00a0potwierdzi\u0142a moje\u00a0przypuszczenia.<\/p>\n

Czasem w\u00a0trakcie uzupe\u0142niania wiedzy zmienia\u0142em nieznacznie fabu\u0142\u0119.<\/p>\n

J.R.: Spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Twojej\u00a0tw\u00f3rczo\u015bci stanowi\u0105 opowiadania, kt\u00f3re <\/b>\u2013 zdaniem wielu <\/b>\u2013 uchodz\u0105 za\u00a0trudniejsz\u0105 od\u00a0pe\u0142nowymiarowych powie\u015bci form\u0119 literack\u0105. Jak jest w\u00a0Twoim przypadku?<\/b><\/p>\n

A.P.:<\/b> S\u0105 pomys\u0142y o\u00a0r\u00f3\u017cnym ci\u0119\u017carze gatunkowym. Czasem pomys\u0142 wystarcza na\u00a0powie\u015b\u0107. U\u00a0mnie najcz\u0119\u015bciej pomys\u0142y nie\u00a0maj\u0105 takiego potencja\u0142u. Dlatego pisz\u0119 opowiadania. Ale\u00a0pisz\u0119 ich du\u017co, wi\u0119c\u00a0sk\u0142adam je w\u00a0zbiory. Jednocze\u015bnie od\u00a0czasu do\u00a0czasu puszczam do\u00a0czytelnika oko. W\u00a0jednym z\u00a0opowiada\u0144 Robert Storm kupuje stary zegarek \u2013 Omeg\u0119 z\u00a0nietypowo osadzonym mechanizmem do\u00a0nakr\u0119cania. Wewn\u0105trz odkrywa grawerowan\u0105 inskrypcj\u0119. Okazuje si\u0119, \u017ce\u00a0to\u00a0zegarek, kt\u00f3ry\u00a0kilka dekad wcze\u015bniej s\u0142u\u017cy\u0142 doktorowi.<\/p>\n

Pomys\u0142y s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne \u2013 s\u0105 takie, kt\u00f3re nadaj\u0105 si\u0119 na\u00a0kr\u00f3tkie, weso\u0142e opowiadanko z\u00a0mocna puent\u0105. S\u0105 takie, przy kt\u00f3rych\u00a0mo\u017cna pod\u0142uba\u0107 kilka tygodni, by\u00a0uzyska\u0107 w\u00a0efekcie mocny tekst na\u00a0powa\u017cnie.<\/p>\n

Staram si\u0119 stosowa\u0107 swego rodzaju p\u0142odozmian, by\u00a0si\u0119 nie\u00a0zm\u0119czy\u0107 i\u00a0nie znu\u017cy\u0107, pisz\u0119 r\u00f3\u017cne teksty, \u017congluj\u0119 bohaterami, epokami, nastrojem.<\/p>\n

O\u00a0samym W\u0119drowyczu jest ju\u017c ponad 150\u00a0u-tfu!-or\u00f3w, o\u00a0Stormie i\u00a0Sk\u00f3rzewskim te\u017c sporo. I\u00a0b\u0119dzie wi\u0119cej. Czytelnicy lubi\u0105 bohater\u00f3w, chc\u0105 dowiedzie\u0107 si\u0119, co u\u00a0nich nowego. Staram si\u0119 zaspokoi\u0107 te oczekiwania. Jak do\u00a0tej\u00a0pory powsta\u0142o jedena\u015bcie zbior\u00f3w opowiada\u0144 \u201ena powa\u017cnie\u201d uj\u0119tych w\u00a0cykl \u201e\u015bwiaty Pilipiuka\u201d. To\u00a0ju\u017c niema\u0142y dorobek. Zarazem \u201etroch\u0119\u201d mi jeszcze brakuje np.\u00a0do\u00a0Aleksandra Grina kt\u00f3ry\u00a0napisa\u0142 ponad 300.<\/p>\n

J.R.: Tego tematu pomin\u0105\u0107 si\u0119 nie\u00a0da: Jakub W\u0119drowycz. Po\u00a0d\u0142u\u017cszej przerwie i\u00a0ku uciesze czytelnik\u00f3w powr\u00f3ci\u0142e\u015b z\u00a0tytu\u0142em \u201eKarpie bijem\u201d. Wszystko oczywi\u015bcie sprowadza si\u0119 do\u00a0Wojs\u0142awic. Czy\u00a0miejscowo\u015b\u0107 z\u00a0kart powie\u015bci ma du\u017co wsp\u00f3lnego z\u00a0prawdziw\u0105? Jak zach\u0119ci\u0142by\u015b czytelnik\u00f3w do\u00a0odwiedzin Wojs\u0142awic? To\u00a0jest pytanie mocno na\u00a0czasie, poniewa\u017c w\u00a0tym roku b\u0119dziemy tam celebrowa\u0107 XV edycj\u0119 Dni Jakuba W\u0119drowycza.<\/b><\/p>\n

A.P.:<\/b> Wojs\u0142awice ukazane w\u00a0moich opowiadaniach maj\u0105 elementy wsp\u00f3lne z\u00a0tymi prawdziwymi. Zarazem trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce\u00a0jest to\u00a0satyra. Mo\u017cna ca\u0142kowicie bezpiecznie przyjecha\u0107.<\/p>\n

Wojs\u0142awice to\u00a0dobry punkt wypadowy dla poznania tej\u00a0cz\u0119\u015bci ziemi Che\u0142mskiej czy\u00a0Zamojszczyzny. W\u00a0samej osadzie mamy kilka ciekawych zabytk\u00f3w. XVII-wieczny ko\u015bci\u00f3\u0142, XVIII-wieczn\u0105 cerkiew, w\u00a0ryku relikty zabudowy podcieniowej typowej dla przedwojennych \u017cydowskich sztetli. W\u00a0wyremontowanej synagodze jest muzeum gminne, w\u00a0pobliskim Majdanie Ostrowskim \u2013 Dom trzech kultur, w\u00a0Roziencinie \u2013 Dom rzemios\u0142. Okolica jest bardzo urokliwa. W\u00a0promieniu 30\u00a0kilometr\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 Che\u0142m, Hrubiesz\u00f3w, Zamo\u015b\u0107 i\u00a0Krasnystaw. Opodal przebiega \u015bcie\u017cka rowerowa Green Velo \u0142\u0105cz\u0105ca Elbl\u0105g z\u00a0Przemy\u015blem.<\/p>\n

J.R.: Jakie masz wra\u017cenia po\u00a0obejrzeniu serialu \u201eWied\u017amin\u201d wyprodukowanego przez\u00a0Netflix? Ekranizacj\u0119 kt\u00f3rej\u00a0z\u00a0Twoich powie\u015bci najch\u0119tniej by\u015b\u00a0obejrza\u0142?<\/b><\/p>\n

„W\u0142oski faszyzm to dla nas terra incognita” – wywiad z Andrzejem Pilipiukiem<\/a><\/p><\/blockquote>\n