Katedra: Witam w imieniu czytelnik\u00f3w Katedry. Proponuj\u0119 bez zb\u0119dnych wst\u0119p\u00f3w od razu przyst\u0105pi\u0107 do rozmowy. Jeste\u015b z wykszta\u0142cenia archeologiem. To dosy\u0107 oryginalny kierunek studi\u00f3w. Co sk\u0142oni\u0142o Ci\u0119 do zajmowania si\u0119 akurat t\u0105 dziedzin\u0105 nauki?<\/p>\n
Andrzej Pilipiuk: Nie dosta\u0142em si\u0119 na histori\u0119, wi\u0119c postanowi\u0142em zrealizowa\u0107 m\u0142odzie\u0144cze marzenia. Zawsze poci\u0105ga\u0142o mnie grzebanie w ziemi, odkrywanie rzeczy od dawna zapomnianych. Ziemia przypomina wielk\u0105 ksi\u0119g\u0119. Trzeba tylko nauczy\u0107 si\u0119 j\u0105 odczytywa\u0107. Wbrew pozorom nie jest to szczeg\u00f3lnie trudne. <\/p>\n
A mo\u017cna znale\u017a\u0107 rzeczy fascynuj\u0105ce. Gdy brakuje na przyk\u0142ad \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych, w\u0142a\u015bnie archeologia wype\u0142nia powa\u017cn\u0105 luk\u0119 w naszej wiedzy historycznej. <\/p>\n
Jest jeszcze jedno. Historia koncentruje si\u0119 na wydarzeniach wa\u017cnych z punktu widzenia historyk\u00f3w. Archeologia jest tu o wiele bli\u017csza zwyk\u0142emu cz\u0142owiekowi. Bada pozosta\u0142o\u015bci \u017cycia codziennego. Dzi\u0119ki niej dowiadujemy si\u0119 co nasi przodkowie jedli, jakie miski mieli w cha\u0142upach, jak wygl\u0105da\u0142y ich wychodki. Zagl\u0105damy im nieomal przez rami\u0119. <\/p>\n
K: Czemu zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 przed\u0142o\u017cy\u0107 pisarstwo nad archeologi\u0119? <\/p>\n
AP: C\u00f3\u017c, z archeologii ani nie da si\u0119 \u017cy\u0107, ani nie by\u0142o tam miejsca dla jeszcze jednego absolwenta. <\/p>\n
Poza tym obecnie archeologia przypomina gaszenie po\u017caru \u2013 prowadzi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie badania ratunkowe na terenach pod inwestycje. K\u0142\u00f3ci si\u0119 to z moj\u0105 wizj\u0105 tego zawodu \u2013 ja chcia\u0142bym kopa\u0107 to, co mnie interesuje. Gdy ju\u017c b\u0119d\u0119 s\u0142awny i bogaty, zabior\u0119 si\u0119 i za to. <\/p>\n
My\u015bl\u0119 tak\u017ce, i\u017c w kt\u00f3rym\u015b momencie pod\u015bwiadomie zacz\u0105\u0142em inaczej inwestowa\u0107 czas \u2013 po\u015bwieci\u0142em wi\u0119cej wysi\u0142ku temu by zosta\u0107 pisarzem, ni\u017c temu by zosta\u0107 archeologiem. <\/p>\n
K: Czyli zadecydowa\u0142 czysty pragmatyzm, ale nie wykluczasz powrotu do zawodu? Pozosta\u0142o\u015bci po kt\u00f3rej cywilizacji najbardziej chcia\u0142by\u015b odkrywa\u0107 na nowo dla \u015bwiata? <\/p>\n
AP: Rozwa\u017c\u0119 powr\u00f3t do zawodu, gdy za jakie\u015b dziesi\u0119\u0107 lat zaczn\u0119 przechodzi\u0107 na pisarsk\u0105 emerytur\u0119. Najbardziej interesuje mnie p\u00f3\u017ano\u015bredniowieczna i nowo\u017cytna cywilizacja Wojs\u0142awic i tym w\u0142a\u015bnie chcia\u0142bym si\u0119 zaj\u0105\u0107. <\/p>\n
Jest tam roboty na lata. Rynek, pierzeje rynkowe, okolice cerkwi, miejsce gdzie sta\u0142 szpital, pozosta\u0142o\u015bci folwarku, zamczysko i podzamcze. Warto te\u017c poszuka\u0107 dw\u00f3ch cerkwi wspomnianych w \u017ar\u00f3d\u0142ach. <\/p>\n
K: Czyli interesuje ci\u0119 w\u0142asne podw\u00f3rko, \u017ce tak powiem? \u017badnych marze\u0144 o odkopywaniu egipskich mumii? <\/p>\n
AP: Mumie gryz\u0105. <\/p>\n
K: W \u201eOperacji Dzie\u0144 Wskrzeszenia\u201d cz\u0119\u015b\u0107 akcji dzieje si\u0119 w XVII-wiecznej Warszawie. Ten fragment jest w mojej opinii najlepszym w ksi\u0105\u017cce. Potrafi\u0142e\u015b odda\u0107 ducha, charakter epoki. Czy w przysz\u0142o\u015bci planujesz cz\u0119\u015bciej wykorzystywa\u0107 swoje wykszta\u0142cenie w pisarstwie? <\/p>\n
AP: Jak najbardziej. Skoro si\u0119 tyle czasu i wysi\u0142ku zainwestowa\u0142o w nauk\u0119, to teraz wypada\u0142oby, aby inwestycja przynios\u0142a jakie\u015b owoce \ud83d\ude09 <\/p>\n
Powstaj\u0105cy cykl powie\u015bciowy pt. \u201eOko Jelenia\u201d b\u0119dzie z jednej strony owocem moich zainteresowa\u0144 cywilizacj\u0105 hanzeatyck\u0105, z drugiej ho\u0142dem z\u0142o\u017conym kupcom Bergen i Nowogrodu. Ludziom kt\u00f3rzy umieli \u017cy\u0107 i potrafili walczy\u0107 do upad\u0142ego w obronie swojej wizji. <\/p>\n
My\u015bl\u0119 te\u017c o wykorzystaniu zdobytej wiedzy z dziedziny historii techniki. Pora przeszczepi\u0107 nad Wis\u0142\u0119 steampunk! Ma\u0142o kto wie np. o wynalazkach Jana Szczepanika. Jego dokonania to istna kopalnia pomys\u0142\u00f3w na naprawd\u0119 szalone opowiadania. Nie bez kozery nazywano go Polskim Edisonem. Szkoda, \u017ce dzi\u015b ju\u017c si\u0119 o nim nie pami\u0119ta. <\/p>\n
K: Wspomnia\u0142e\u015b o Bergen. W\u0142a\u015bnie w Norwegii cz\u0119sto lokujesz akcj\u0119 swoich utwor\u00f3w. Sk\u0105d zainteresowanie tym krajem? Dodajmy, \u017ce akurat u Ciebie nie wynika to z inspiracji mitologi\u0105 nordyck\u0105. <\/p>\n
AP: Kraj jest ciekawy, a dzi\u0119ki temu, \u017ce pozostawa\u0142 zazwyczaj na uboczu burz dziejowych, przetrwa\u0142y tam zabytki, kt\u00f3re u nas odkopuje si\u0119 w postaci niedopalonych resztek belek legarowych. Poza tym jest tam \u0142adnie \u2013 cho\u0107 ceny niesympatyczne.<\/p>\n
Bergen jest mi szczeg\u00f3lnie bliskie (mimo \u017ce zawsze gdy tam przyjad\u0119 leje jak z cebra). Tak\u017ce dlatego, \u017ce stoi tam zachowana in situ XVII wieczna dzielnica hanzeatycka. Dla archeologa w\u0142\u00f3czenie si\u0119 po drewnianych zau\u0142ka Bryggen, jest jak dla paleontologa spotkanie \u017cywego dinozaura. U nas te\u017c by\u0142y takie budynki. Znamy je z rysunk\u00f3w i opis\u00f3w. Znajdujemy ich popio\u0142y. Tam mo\u017cemy dotkn\u0105\u0107 \u015bciany. Poczu\u0107. Zrozumie\u0107. Sprawdzi\u0107 szczeg\u00f3\u0142y konstrukcji.<\/p>\n
K: W kilku Twoich opowiadaniach s\u0105 wzmianki o lwowskim in\u017cynierze Franciszku Rychnowskim, wynalazcy i odkrywcy. To nikt szeroko znany, a Ty, jak wynika tak\u017ce z tekst\u00f3w zamieszczonych na Twojej stronie internetowej, jeste\u015b nim do\u015b\u0107 zainteresowany. Czy bierze si\u0119 to jedynie z lektury utwor\u00f3w Rychnowskiego, czy te\u017c mo\u017ce jest to sprawa jakich\u015b wi\u0119zi rodzinnych? <\/p>\n
AP: Wygrzeba\u0142em informacje o nim w gazetach sprzed wieku, potem poszed\u0142em dalej tym tropem. Mia\u0142 ogromne dokonania jako popularyzator techniki, elektryfikowa\u0142 linie tramwajowe i drukarnie. By\u0142 te\u017c wysokiej klasy wynalazc\u0105. Jako pierwszy zbudowa\u0142 np. generator fal radiowych. Konstruowa\u0142 silniki elektryczne na pr\u0105d zmienny \u2013 dzi\u015b powszechnie uwa\u017cane za wynalazek w\u0142oski. Ulepszy\u0142 lampy \u0142ukowe konstrukcji Jab\u0142oczkowa. Eksperymentowa\u0142 z plazm\u0105. Zaobserwowa\u0142 i opisa\u0142 zjawiska znane obecnie jako prawo Ohma. R\u00f3wnolegle ze Szczepanikiem opracowywa\u0142 kolorow\u0105 fotografi\u0119. <\/p>\n
Z zebranych o nim informacji wynika, \u017ce by\u0142 tak\u017ce wyj\u0105tkowo odwa\u017cnym i bezkompromisowym cz\u0142owiekiem. Jako komendant stra\u017cy obywatelskiej po opuszczeniu Lwowa przez Austriak\u00f3w nie waha\u0142 si\u0119 rozstrzeliwa\u0107 schwytanych z\u0142odziei, z jednym rewolwerem w r\u0119ce rozgoni\u0142 kilkusetosobowy komunistyczny wiec w swojej fabryce, organizowa\u0142 wydawanie chleba najubo\u017cszym. Wybitny uczony i porz\u0105dny cz\u0142owiek. Dzi\u015b jest dokumentnie zapomniany. A szkoda.<\/p>\n
K: Jeste\u015b niezwykle p\u0142odnym pisarzem, szczeg\u00f3lnie jak na polskie warunki. Powie\u015bci i opowiadania tworzysz w b\u0142yskawicznym tempie. Znajdujesz czas na co\u015b wi\u0119cej? <\/p>\n
AP: Czasem jeszcze czytam, albo jaki\u015b film sobie obejrz\u0119. Mam mniej wolnego czasu ni\u017c cz\u0142owiek pracuj\u0105cy na ca\u0142y etat, ale ratuje mnie to, \u017ce pracuj\u0119 w domu \u2013 nie musz\u0119 traci\u0107 codziennie czasu na dojazdy. Latem troch\u0119 je\u017cd\u017c\u0119 po kraju. Czasem wyrw\u0119 si\u0119 gdzie\u015b dalej. <\/p>\n
Czuj\u0119 ogromn\u0105 potrzeb\u0119 w\u0142\u00f3cz\u0119gi po \u015bwiecie. Mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo zdo\u0142am j\u0105 zaspokoi\u0107.<\/p>\n
K: A jaki masz tryb pracy? Traktujesz pisanie jak normaln\u0105 robot\u0119 \u2013 czyli tworzysz w wyznaczonych godzinach, czy te\u017c raczej piszesz pod wp\u0142ywem weny? <\/p>\n
AP: Gdybym pisa\u0142 tylko wtedy, gdy mam wen\u0119, to ju\u017c dawno temu by mnie bank zlicytowa\u0142. Traktuj\u0119 to jak normaln\u0105 prac\u0119. Ka\u017cdego dnia trzeba wsta\u0107 \u015bwitem i swoje kilka godzin odsiedzie\u0107. Jak zupe\u0142nie nie idzie pisanie, to zawsze jest masa tekstu do korekty czy zredagowania. Oczywi\u015bcie jest to praca tw\u00f3rcza: s\u0105 okresy lepsze, kiedy pisze si\u0119 i po kilkana\u015bcie stron dziennie; s\u0105 te\u017c niestety okresy gorsze. Bywa i totalny blok \u2013 a niestety nie p\u0142ac\u0105 za to chorobowego. <\/p>\n
Jest to praca wymagaj\u0105ca ogromnej samodyscypliny. Rytm trzeba narzuca\u0107 sobie samemu. M\u00f3g\u0142bym w tej chwili legn\u0105\u0107 brzuchem do g\u00f3ry i przez p\u00f3\u0142 roku nic nie robi\u0107. Pieni\u0105dze z wydanych ju\u017c ksi\u0105\u017cek kapa\u0142yby na konto jak do tej pory. Tylko \u017ce mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c dzisiejsze lenistwo odbi\u0142o by si\u0119 bolesn\u0105 czkawk\u0105 za rok.<\/p>\n
To co pisz\u0119 obecnie uka\u017ce si\u0119 zapewne na pocz\u0105tku 2008 roku. Honoraria b\u0119d\u0105 cztery, mo\u017ce sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej. To planowanie bardzo dalekosi\u0119\u017cne. Niewielu naszych rodak\u00f3w niestety my\u015bli takimi kategoriami. W tym kraju ludzie nie nawykli do pracowitego i mozolnego wykuwania odleg\u0142ych sukces\u00f3w. Wszystko chcieliby natychmiast. To jest to polskie nastawienie, kt\u00f3re trzeba w sobie zwalczy\u0107. Ludziom si\u0119 marz\u0105 gigantyczne zyski od razu, nachapa\u0107 si\u0119 ile wlezie, \u017ceby potem m\u00f3c le\u017ce\u0107 i chrumka\u0107 jak \u015bwinia pod p\u0142otem. <\/p>\n
Gdy m\u00f3wi\u0119 pocz\u0105tkuj\u0105cym pisarzom, \u017ce przed nimi dziesi\u0119\u0107 lat ostrej har\u00f3wy, a potem b\u0119d\u0105 w tym miejscu, gdzie ja jestem w tej chwili, u wi\u0119kszo\u015bci budzi to przera\u017cenie. Mamy jako nar\u00f3d problem z my\u015bleniem w kategorii lat. My\u015blenie w kategorii dekad okazuje si\u0119 nie do przeskoczenia. A ja musz\u0119.<\/p>\n
K: Czyli jednak wbrew powszechnej opinii z pisarstwa mo\u017cna si\u0119 jednak utrzyma\u0107? <\/p>\n
AP: Mo\u017cna. Nie jest to \u0142atwe, ale mo\u017cna. Trzeba tylko podej\u015b\u0107 do tego odpowiednio powa\u017cnie. Za\u0142o\u017cy\u0142em sobie jeszcze w podstaw\u00f3wce, \u017ce zostan\u0119 kiedy\u015b pisarzem. Potem z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105 realizowa\u0142em ten program. A\u017c wysi\u0142ek si\u0119 zakumulowa\u0142 i przyni\u00f3s\u0142 efekty. <\/p>\n
Gdybym tyle samo czasu po\u015bwieci\u0142 na obr\u00f3bk\u0119 metali skrawaniem, zapewne by\u0142bym obecnie wysokiej klasy \u015blusarzem narz\u0119dziowym. Up\u00f3r, konsekwencja i osi\u0105ga si\u0119 poziom umiej\u0119tno\u015bci zawodowych pozwalaj\u0105cy \u017cy\u0107 z bardzo dziwnych fach\u00f3w. <\/p>\n
Rodzina Necl\u00f3w z Chmielna \u017cyje z wypalania glinianych garnk\u00f3w, Sylwester P\u0119kul kuje ludziom szable i miecze, a przecie\u017c wydawa\u0142oby si\u0119 mamy XXI wiek. <\/p>\n
K: To raczej jest po prostu kwestia znalezienia odpowiedniej niszy, w kt\u00f3rej nie ma zbyt licznej konkurencji. W\u015br\u00f3d pisarzy o tym mowy by\u0107 nie mo\u017ce. Co zatem Twoim zdaniem sprawia, \u017ce wiele os\u00f3b przedk\u0142ada Twoje ksi\u0105\u017cki nad innych autor\u00f3w? <\/p>\n
AP: Dlaczego s\u0105dzisz \u017ce w\u015br\u00f3d pisarzy jest inaczej? Ka\u017cdy z nas kopie sobie nisz\u0119. Ja pisz\u0119 horror na weso\u0142o, Maja Lidia Kossakowska o anio\u0142ach, Jacek Komuda o szlacheckich warcholstwach. Z wielu ga\u0142\u0119zi fantastyki mo\u017cna wybra\u0107 sobie jedn\u0105 i piel\u0119gnowa\u0107. Mo\u017cna te\u017c jak niekt\u00f3rzy pr\u00f3bowa\u0107 pisa\u0107 gatunki popularne \u2013 ale tam jest du\u017ca konkurencja i ostra walka o to, \u017ceby by\u0107 najlepszym. <\/p>\n
Przek\u0142adaj\u0105c to na j\u0119zyk rzemios\u0142a: ja lepi\u0119 garnki, Kossakowska tka \u017cakard, Komuda kuje szable. Nasze wyroby si\u0119 rozchodz\u0105, bo zapotrzebowanie jest wi\u0119ksze ni\u017c mo\u017cliwo\u015bci produkcji. Obok nas kupa ludzi pisze np. fantasy. Przek\u0142adaj\u0105c to znowu na j\u0119zyk rzemios\u0142a: grupa innych rzemie\u015blnik\u00f3w dmucha szk\u0142o czy plecie wiklinowe kosze \u2013 niby popyt jest tam du\u017co wi\u0119kszy, ale i wielu te dziedziny uprawia \u2013 wi\u0119c \u0142atwo przepa\u015b\u0107 w masie. A czasem pojawia si\u0119 te\u017c prawdziwy artysta jak np. Marek S. Huberatch. My Mu nie podskoczymy. <\/p>\n
Ja wygrywam g\u0142\u00f3wnie z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze pisz\u0119 rzeczy, kt\u00f3rych nie pisze nikt inny. Po drugie publikuj\u0119 ju\u017c dziesi\u0119\u0107 lat. Dorobi\u0142em si\u0119 sporego grona wiernych fan\u00f3w. <\/p>\n
K: Je\u015bli tak to ujmujesz, to faktycznie ka\u017cdy z pisarzy stara si\u0119 znale\u017a\u0107 swoj\u0105 nisz\u0119; ale przecie\u017c m\u00f3wi si\u0119, \u017ce fantastyka sama w sobie jest ju\u017c niszowa. Zgadzasz si\u0119 z takim stwierdzeniem? <\/p>\n
AP: Fantastyka de facto nie jest literatur\u0105 niszow\u0105. Nie powinna zreszt\u0105 by\u0107. To normalna pe\u0142noprawna literatura, kt\u00f3r\u0105 nawet zdeklarowany wr\u00f3g gatunku przeczyta z przyjemno\u015bci\u0105 (cho\u0107 jest najpierw troch\u0119 roboty, \u017ceby go do tego zmusi\u0107). Jest natomiast w naszym kraju fatalnie postrzegana. To skutek wieloletniej nagonki ze strony krytyki, szko\u0142y, polonist\u00f3w, oraz marginalizowania naszych ksi\u0105\u017cek w mediach zajmuj\u0105cych si\u0119 \u201ekultur\u0105\u201d (tzn. g\u0142\u00f3wnie przejawami braku kultury r\u00f3\u017cnych \u201eartyst\u00f3w\u201d). Sytuacja przypomina mi t\u0119 opisan\u0105 przez Isaaca Asimova \u2013 w latach 30-40-50-tych w USA fantastyk\u0119 postrzegano identycznie. Nastawienie do tego gatunku zmieni\u0142o si\u0119 w chwili, gdy filmowcy od SF i pisarze zarobili pierwsze miliony dolar\u00f3w. W Polsce b\u0119dzie trudniej \u2013 narodek mamy bardziej zawistny \u2013 ale pewnie p\u00f3jdzie podobnie. <\/p>\n
Umiej\u0119tno\u015b\u0107 zarabiania pieni\u0119dzy ludziom, zw\u0142aszcza prymitywom od \u201ekultury\u201d, imponuje \u2013 zatem musimy zarobi\u0107 te miliony, a wtedy ci kt\u00f3rzy dzi\u015b pluj\u0105 ze szpalt gazet, b\u0119d\u0105 bi\u0107 przed nami czo\u0142em o deski. <\/p>\n
K: Jak naprawd\u0119 wygl\u0105daj\u0105 Wojs\u0142awice? <\/p>\n
AP: Ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 przekona\u0107 zagl\u0105daj\u0105c na www.wojslawice.fabryka.pl. Stworzy\u0142em t\u0119 stron\u0119 w\u0142a\u015bnie po to, \u017ceby pokaza\u0107 ludziom prawdziwe oblicze moich storn rodzinnych. I aby zadokumentowa\u0107 stan obecny osady. Umie\u015bci\u0142em tam blisko 400 fotografii.<\/p>\n
K: To mo\u017ce spytam z nieco innej strony. Jak mieszka\u0144cy i w\u0142adze Wojs\u0142awic reaguj\u0105 na przerysowany obraz miejscowo\u015bci w Twoich utworach? <\/p>\n
AP: Mieszka\u0144cy nie zg\u0142aszaj\u0105 powa\u017cniejszych zastrze\u017ce\u0144, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie wszystkim to w smak. W\u00f3jt gminy mnie nie lubi. (Zaraz wybory by\u0142y? Mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0142…) Z drugiej strony \u201edni Jakuba W\u0119drowycza\u201d zorganizowane w lipcu bie\u017c\u0105cego roku przyci\u0105gn\u0119\u0142y 270 go\u015bci z ca\u0142ego kraju (i czterech zagranicznych). To dobra promocja gminy, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce ka\u017cdy z przybysz\u00f3w pozostawi\u0142 par\u0119 z\u0142otych w sklepach i pubie. To te\u017c si\u0119 liczy \u2013 zw\u0142aszcza w tak biednym regionie. <\/p>\n
K: M\u00f3wi si\u0119 o Tobie jako o osobie, kt\u00f3ra przywr\u00f3ci\u0142a popularno\u015b\u0107 literaturze m\u0142odzie\u017cowej. Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d m\u0142odszych czytelnik\u00f3w jest bardzo wielu Twoich fan\u00f3w. Czy od pocz\u0105tku chcia\u0142e\u015b pisa\u0107 w\u0142a\u015bnie dla nich (pomijam seri\u0119 o \u201ePanu Samochodziku)? <\/p>\n
AP: Z tym przywr\u00f3ceniem to gruba przesada. \u201eNorweski Dziennik\u201d nie zrobi\u0142 specjalnej furory. Na literatur\u0119 fantastyczn\u0105 dla m\u0142odzie\u017cy nie ma w naszym kraju dobrego wydawcy. A szkoda, bo to bardzo ciekawy i rozwojowy sektor rynku. <\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce do tej grupy odbiorc\u00f3w trzeba skierowa\u0107 odpowiedni\u0105 ofert\u0119. Zach\u0119ci\u0107 ich i przekona\u0107 do fantastyki. Zanim zostan\u0105 skutecznie zniech\u0119ceni. Zanim szko\u0142a przywali im po g\u0142owach Lemem i \u201eHobbitem\u201d. Rynek fantastyki w Polsce jest bardzo p\u0142ytki. Odbudowuje si\u0119 bardzo powoli i trudno tu wyrokowa\u0107 jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 np. za dziesi\u0119\u0107 lat. I znowu wida\u0107 tu t\u0119 cholern\u0105 polsk\u0105 chorob\u0119. Wszyscy czekaj\u0105, bo \u201ekiedy\u015b w ko\u0144cu musi by\u0107 lepiej\u201d. Ja postuluj\u0119, by nie czeka\u0107 z za\u0142o\u017conymi r\u0119kami, tylko by budowa\u0107 solidny fundament pod t\u0105 \u015bwietlan\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. \u017beby da\u0107 jej cho\u0107 minimaln\u0105 szans\u0119 zaistnienia. <\/p>\n
Przed kilku laty, gdy zaczyna\u0142a si\u0119 epoka Harry\u2019ego Pottera, wystosowa\u0142em dwa listy otwarte do koleg\u00f3w po pi\u00f3rze. Przewidzia\u0142em fal\u0119 na\u015bladownictwa i powstanie rynku tej literatury. Sugerowa\u0142em, \u017ce przecie\u017c my mo\u017cemy to pisa\u0107. Zosta\u0142em po cz\u0119\u015bci zignorowany, po cz\u0119\u015bci wy\u015bmiany. Dzi\u015b po ksi\u0119garniach le\u017ca stosy potteropodobnych utwor\u00f3w \u2013 przewa\u017cnie lichej jako\u015bci i bez wyj\u0105tku t\u0142umaczonych z j\u0119zyk\u00f3w obcych. <\/p>\n
Mogli zarobi\u0107 polscy fanta\u015bci, zamiast tego zarobili ameryka\u0144scy, zarobili te\u017c t\u0142umacze. <\/p>\n
A m\u0142ody czytelnik od ma\u0142ego przyzwyczaja si\u0119 ze nazwisko na ok\u0142adce musi by\u0107 zagraniczne. <\/p>\n
Jest te\u017c np. Rafa\u0142 Kosik. Przed paru laty zabra\u0142 si\u0119 za pisanie cyklu \u201eFeliks, Net i Nika\u201d. I jako\u015b wychodzi na swoje. Tylko \u017ce jedna jask\u00f3\u0142ka nie czyni wiosny. <\/p>\n
K: Lem by\u0107 mo\u017ce jest zbyt powa\u017cny dla m\u0142odzie\u017cy szkolnej, ale dlaczego \u201eHobbit\u201d mia\u0142by zniech\u0119ca\u0107 do fantastyki? Natomiast zgodz\u0119 si\u0119 co do tego, \u017ce polska fantastyka m\u0142odzie\u017cowa jest w powijakach \u2013 a przyk\u0142ad Kosika pokazuje, \u017ce zapotrzebowanie na ni\u0105 jest. <\/p>\n
AP: Lem nie jest zbyt powa\u017cny \u2013 przez ostatnie 40 lat powsta\u0142y powa\u017cniejsze dzie\u0142a. Problemem jego prozy jest potworna anachroniczno\u015b\u0107 techniczna. Jago bohaterowie u\u017cywaj\u0105 komputer\u00f3w lampowych, roboty chodz\u0105 na tranzystorach etc. Drugim problemem jest j\u0119zyk. Lem pisa\u0142 j\u0119zykiem, kt\u00f3ry wyni\u00f3s\u0142 z domu – polszczyzn\u0105 typow\u0105 dla lwowskiej inteligencji okresu mi\u0119dzywojennego. Nie mam tu na my\u015bli maniakalnego u\u017cywania kresowizm\u00f3w (np zamiast \u201etlen\u201d pisa\u0142, gdzie Mu redaktor przepu\u015bci\u0142, \u201ekwasor\u00f3d\u201d). Odbi\u00f3r bardziej utrudniaj\u0105 wyj\u0105tkowo pi\u0119trowe zdania na\u0107kane interesuj\u0105cymi, ale dzi\u015b ma\u0142o zrozumia\u0142ymi konstrukcjami gramatycznymi. <\/p>\n
Co do Hobbita \u2013 nie ka\u017cdy lubi. No i znowu \u2013 je\u015bli ju\u017c musi by\u0107 koniecznie to cholerne fantasy, to czemu nie da\u0107 np. w trzeciej klasie podstaw\u00f3wki kilku opowiadanek M. S\u0119dzikowskiej, mo\u017cna da\u0107 kawa\u0142ki z prozy A. Brzezi\u0144skiej czy E. Bia\u0142o\u0142\u0119ckiej. Pal diabli, mo\u017cna nawet si\u0119gn\u0105\u0107 po Sapkowskiego \u2013 przynajmniej belfrom \u0142atwo b\u0119dzie wy\u0142apa\u0107 tych, kt\u00f3rzy zamiast czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 obejrzeli film ;-P <\/p>\n
Rynek prozy fantastycznej dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy jest gigantyczny. Pora wykopa\u0107 z niego obcych, podbi\u0107 teren, z\u0142upi\u0107 le\u017c\u0105ce skarby. Identycznie jak przed 5 laty post\u0105pili\u015bmy z rynkiem fantastyki \u201edla doros\u0142ych\u201d. <\/p>\n
K: Nie da si\u0119 jednak ukry\u0107, \u017ce Twoimi czytelnikami w du\u017cym stopniu s\u0105 dzieci i m\u0142odzie\u017c. Na spotkaniach autorskich to w\u0142a\u015bnie oni stanowi\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 publiki. Nie martwi ci\u0119 troch\u0119, \u017ce zaczytuj\u0105 si\u0119 opowie\u015bciami o takim degeneracie spo\u0142ecznym jak Jakub W\u0119drowycz? <\/p>\n
AP: W\u0119drowycz to satyra. Inteligentny czytelnik to rozumie. Je\u015bli jednak trafi si\u0119 kto\u015b, kto stwierdzi, \u017ce p\u0119dzenie bimbru i robienie pasztetu z kot\u00f3w to dobry spos\u00f3b na \u017cycie, to jego pech. Cho\u0107 na co dzie\u0144 jestem neolamarckist\u0105, tu licz\u0119 na teori\u0119 Darwina \u2013 mam nadziej\u0119, \u017ce idioci sami si\u0119 wyeliminuj\u0105. <\/p>\n
K: Oczywi\u015bcie, \u017ce W\u0119drowycz jest satyr\u0105, cho\u0107 moim zdaniem dosy\u0107 trafnie przerysowuj\u0105c\u0105 niekt\u00f3re cechy polskiej wsi. Jednak jak ju\u017c wy\u017cej zosta\u0142o powiedziane, Twoimi czytelnikami s\u0105 cz\u0119sto osoby m\u0142ode, kt\u00f3re mog\u0105 tego nie wy\u0142apa\u0107. Zreszt\u0105 podobnie ma si\u0119 sprawa z zamieszczanymi przez Ciebie gdzieniegdzie pogl\u0105dami politycznymi. Nie boisz si\u0119 oskar\u017ce\u0144 o nadmiern\u0105 indoktrynacj\u0119 m\u0142odzie\u017cy? <\/p>\n
AP: Zupe\u0142nie nie. Owszem wi\u0119kszo\u015b\u0107 bohater\u00f3w pozytywnych ma pogl\u0105dy zbli\u017cone do moich, a ci negatywni maj\u0105 pogl\u0105dy, kt\u00f3rych nie lubi\u0119. Ale to chyba naturalne? Literaci nie dzier\u017c\u0105 ju\u017c od dawna rz\u0119du dusz i zreszt\u0105 nie mam takich ambicji. Moje ksi\u0105\u017cki nikogo nie wychowaj\u0105, z nikogo nie zrobi\u0105 fana UPR-u. Ale dla kogo\u015b, kto szuka pogl\u0105d\u00f3w zdroworozs\u0105dkowych, b\u0119d\u0105 odpoczynkiem po lewackich wypocinach niekt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnonurtowc\u00f3w. <\/p>\n
Dlaczego m\u0142odzi maj\u0105 tego nie wy\u0142apa\u0107? M\u0142ody czytelnik jest mocno wyczulony na fa\u0142sz. U mnie znajdzie pewien wzorzec zachowa\u0144. Sam zadecyduje, akceptuje go czy nie. Sam por\u00f3wna z innymi dostarczanymi przez media. <\/p>\n
K: W\u0142adze ca\u0142y czas piej\u0105, jak to trzeba dawa\u0107 w\u0142a\u015bciwy przyk\u0142ad m\u0142odym. <\/p>\n
AP: W\u0142adze piej\u0105 \u2013 ale nie potrafi\u0105 tego robi\u0107. np. taki minister Giertych. Facet chce dobrze \u2013 ale wyjdzie oczywi\u015bcie jak zwykle \u2013 kicha. Lekcje patriotyzmu nie maj\u0105 wi\u0119kszego sensu. Wpompuje si\u0119 kilkana\u015bcie milion\u00f3w z\u0142otych w stworzenie program\u00f3w, podr\u0119cznik\u00f3w, przeszkolenie nauczycieli i wreszcie pensje dla nich. Po uczniach w najlepszym razie to sp\u0142ynie ot, jak woda po – nomen omen – kaczkach. <\/p>\n
Ja bym zacz\u0105\u0142 od drugiego ko\u0144ca. Za te pieni\u0105dze mo\u017cna nakr\u0119ci\u0107 kilka dobrych film\u00f3w historyczno-przygodowych, kt\u00f3rych akcj\u0119 osadzi\u0107 nale\u017cy w odpowiednich momentach dziej\u00f3w. Pokaza\u0107 cho\u0107by bohaterstwo Orl\u0105t Lwowskich czy Bia\u0142ych Kurier\u00f3w. Skoro ju\u017c trzeba wyda\u0107 publiczny grosz na te cele, zr\u00f3bmy to m\u0105drze. <\/p>\n
Serial o jako\u015bci \u201eStawki wi\u0119kszej ni\u017c \u017cycie\u201d pokazuj\u0105cy zakulisowe prace polskiego wywiadu w czasie wojny z bolszewikami. Dobry serial, kt\u00f3rego akcja rozgrywa\u0142aby si\u0119 w okupowanej Polsce, czy podczas np. Powstania Styczniowego. Telewizja przez lata puszcza\u0142aby to w k\u00f3\u0142ko dziesi\u0105tki razy. Taka produkcja posiada odpowiedni\u0105 \u201esi\u0142\u0119 ra\u017cenia\u201d. W ka\u017cdym razie wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c wykucie na pami\u0119\u0107 nazwisk i dat. <\/p>\n
Nasza historia to gigantyczna kopalnia temat\u00f3w. Tymczasem re\u017cyserzy \u015bpi\u0105. Przez 17 lat niepodleg\u0142o\u015bci nikt nie nakr\u0119ci\u0142 u nas dobrego filmu fabularnego o Katyniu. Nie mamy dobrych film\u00f3w o naszej partyzantce \u2013 a przecie\u017c to integralny element naszej historii \u2013 pierwsze oddzia\u0142y \u201ele\u015bnych\u201d pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c za czas\u00f3w potopu szwedzkiego! Brakuje nam superprodukcji historycznych opiewaj\u0105cych wcale liczne zwyci\u0119stwa polskiego or\u0119\u017ca. Brakuje nam wreszcie komedii historycznych, kt\u00f3re w przyst\u0119pny spos\u00f3b pokazywa\u0142yby jak fajnie \u017cy\u0142o si\u0119 w dawnych czasach \u2013 i jak inteligentnie nasi przodkowie kiwali po kolei wszystkich zaborc\u00f3w i okupant\u00f3w.<\/p>\n
Nar\u00f3d mamy przekorny \u2013 wi\u0119c nic na sil\u0119. Nar\u00f3d mamy te\u017c potwornie podatny na reklam\u0119 \u2013 wi\u0119c zamiast wali\u0107 prosto z mostu, trzeba umiej\u0119tnie zareklamowa\u0107 patriotyzm. W Rosji Putin zrozumia\u0142 to ju\u017c dawno. Kilka lat temu nakr\u0119cono pe\u0142nometra\u017cowe film animowane o rosyjskich herosach Dobryni Nikiyczu i Ili Muromcu. <\/p>\n
A ja zapytam: gdzie s\u0105 polskie filmy animowane o Zawiszy Czarnym czy cho\u0107by Tadeuszu Ko\u015bciuszce? (Tu trzeba by troch\u0119 ocenzurowa\u0107, bo facet chla\u0142 jak nie przymierzaj\u0105c W\u0119drowycz). <\/p>\n
Gdzie film sensacyjny pokazuj\u0105cy, jak kolesie z IG-Farben kradn\u0105 patenty Szczepanika? Gdzie cho\u0107by dobry film o Marii Sk\u0142odowskiej-Curie? W\u015bciekamy si\u0119, bo Brytyjczycy opluli nas w filmidle \u201eEnigma\u201d. A czemu samemu nie nakr\u0119ci\u0107 filmu o tym, jak nasi \u0142ami\u0105 szyfr i przekazuj\u0105 go tym zdradzieckim Angolom? Albo o tym, jak AK zwija Szkopom kawa\u0142 silnika V2 i ekspediuj\u0105 do Anglii? <\/p>\n
M\u0105dry nar\u00f3d podpatruje, co dobrego wymy\u015bl\u0105 s\u0105siedzi. Na tym polega sensowny nowoczesny patriotyzm. Zreszt\u0105 nie szukaj\u0105c daleko: ide\u0119 papieru toaletowego ukradli\u015bmy Chi\u0144czykom. Skoro ju\u017c przy tym narodzie jeste\u015bmy: oni ucz\u0105 patriotyzmu w kinach i telewizji za pomoc\u0105 porywaj\u0105cych, pora\u017caj\u0105cych wizualnie film\u00f3w (np. \u201eHero\u201d). Podobnie robi\u0105 Ameryka\u0144cy, Ruscy, Europa Zachodnia, A my b\u0119dziemy uczy\u0107 w szkole z nudnych podr\u0119cznik\u00f3w. <\/p>\n
Najbardziej si\u0119 u\u015bmiej\u0119, gdy zobacz\u0119 w kinach historyczn\u0105 superprodukcj\u0119 nakr\u0119con\u0105 w Etiopii. Bo wtedy b\u0119dzie ju\u017c pewne, \u017ce znowu jeste\u015bmy w tyle za Murzynami. <\/p>\n
K: Wed\u0142ug niekt\u00f3rych patriotyzm to zbyt powa\u017cna sprawa, by powierza\u0107 j\u0105 tak trywialnym \u015brodkom przekazu jak cho\u0107by film animowany. Czy ta nadmierna powaga to tak\u017ce jedna z przywar naszego narodu? <\/p>\n
AP: Dla mnie obiekcje co poniekt\u00f3rych s\u0105 niezrozumia\u0142e. Japo\u0144czycy pokazali, \u017ce filmy animowane mog\u0105 by\u0107 niezr\u00f3wnanym dzie\u0142em sztuki. <\/p>\n
Nasza powaga jest nie tyle nadmierna co g\u0142upio u\u017cywana. Ka\u017cda rocznica, dzie\u0144 zwyci\u0119stwa, cud nad Wis\u0142\u0105, wybuch powstania Warszawskiego, pierwszy wrze\u015bnia, jedenasty listopada, sprowadzaj\u0105 si\u0119 do jednego scenariusza: zmiana warty przed Grobem, uroczysta msza – do niedawna z udzia\u0142em prezydenta ateisty i premiera antykleryka\u0142a, czasem parada wojskowa, czasem jeszcze uroczysty koncert i apel poleg\u0142ych. Wszystko wedle jednego schematu, z jedn\u0105 my\u015bl\u0105 przewodni\u0105: \u201e\u0142o Jezu, tylu naszych zabili\u201d.<\/p>\n
15 sierpnia. Matki Boskiej Zielnej \u2013 \u015bwi\u0119cimy zio\u0142a i pierwociny plon\u00f3w! Jeste\u015bmy wolni, mamy ziemi\u0119, zebrali\u015bmy pierwsze k\u0142osy zbo\u017ca! B\u0119dzie co je\u015b\u0107 jesieni\u0105. Wniebowzi\u0119cie Marii Panny! Matka Zbawiciela dusz\u0105 i cia\u0142em zosta\u0142a wzi\u0119ta do nieba! Radosne \u015bwi\u0119to dla wszystkich katolik\u00f3w licz\u0105cych na zbawienie. A jednocze\u015bnie – rocznica tego, \u017ce wkopali\u015bmy Ruskim tak strasznie, \u017ce przez kolejne 19 lat nie o\u015bmielali si\u0119 nam fika\u0107! Troch\u0119 naszych zgin\u0119\u0142o \u2013 fakt. Rano msza wspomnieniowa, wieczorem powinny by\u0107 festyny, dyskoteki i pokazy fajerwerk\u00f3w. <\/p>\n
Albo 11 listopada. (G\u0142upio obchodzimy, powinni\u015bmy raczej uzna\u0107 za pocz\u0105tek niepodleg\u0142o\u015bci, dzie\u0144 ukonstytuowania si\u0119 Rady Regencyjnej). I to samo. Wszystko na smutno. A przecie\u017c to jest TEN DZIE\u0143, dzie\u0144 kt\u00f3ry przekre\u015bli\u0142 123 lata niewoli. Pi\u0119\u0107 pokole\u0144 Polak\u00f3w na to czeka\u0142o, walczy\u0142o i ci\u0119\u017cko pracowa\u0142o, by kiedy\u015b nadszed\u0142. Dla tego dnia nasi pradziadowie spiskowali, rabowali poci\u0105gi, wysadzili w powietrze carskiego ministra, robili zamachy na trzech kolejnych car\u00f3w (w tym jeden udany). 11 listopada to jednocze\u015bnie dzie\u0144 \u015bw. Marcina \u2013 \u015bwi\u0119to przyja\u017ani i pokoju dobros\u0105siedzkiego. Nasi szlachetnie urodzeni przodkowie w tym dniu zabijali g\u0119\u015b i piekli s\u0142odkie rogale. Nasi ch\u0142opscy przodkowie te\u017c si\u0119 cieszyli \u2013 w tym dniu ko\u0144czy\u0142y si\u0119 na dany rok wszelkie powinno\u015bci wzgl\u0119dem dworu. A\u017c do wiosny nie by\u0142o trzeba odrabia\u0107 pa\u0144szczyzny. <\/p>\n
A my \u2013 na smutno, jakby to by\u0142a kolejna rocznica kl\u0119ski i przypomnienie martyrologii narodu. Salwa na cze\u015b\u0107 poleg\u0142ych \u2013 ok. Ale potem niech strzelaj\u0105 ju\u017c tylko korki szampana. <\/p>\n
K: Dlaczego zdecydowa\u0142e\u015b si\u0119 w 2005 roku startowa\u0107 w wyborach parlamentarnych? <\/p>\n
AP: Poproszono mnie o kandydowanie z P-JKM (UPR). Uzna\u0142em, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 okazja, by wreszcie przy\u0142o\u017cy\u0107 r\u0119k\u0119 do zmian na lepsze. Nie uda\u0142o si\u0119. <\/p>\n
K: Program UPR w du\u017cej mierze sk\u0142ada si\u0119 z bardzo radykalnych i kontrowersyjnych pogl\u0105d\u00f3w \u2013 przynajmniej s\u0105 one takie dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Ca\u0142kowity zakaz aborcji, agitacja przeciwko UE to jedynie niekt\u00f3re z nich. Czy w pe\u0142ni uto\u017csamiasz si\u0119 z idea\u0142ami tej partii? <\/p>\n
AP: Oczywi\u015bcie. Spo\u0142ecze\u0144stwo uwa\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tego programu za kontrowersyjny \u2013 ale to tylko efekt wieloletniego og\u0142upienia r\u00f3\u017cnymi odmianami socjalizmu. Wszyscy narzekaj\u0105 na ZUS. Gigantyczne marnotrawstwo (ZUS wyp\u0142aca m.in. renty dla co najmniej 2 milion\u00f3w fa\u0142szywych rencist\u00f3w!), potwornie wysokie sk\u0142adki (bodaj 41% p\u0142acy lub od przedsi\u0119biorc\u00f3w ponad 700 z\u0142 miesi\u0119cznie niezale\u017cnie \u2013 czy s\u0105 zyski, czy nie), afery (z komputeryzacj\u0105)\u2019 arogancja urz\u0119dnik\u00f3w, etc. Ale gdy UPR postuluje likwidacj\u0119 tego wrzodu, podnosi si\u0119 natychmiast jazgot rozmaitych dziennikarskich piesk\u00f3w. A co jest kontrowersyjnego w likwidacji zorganizowanej grupy przest\u0119pczej \u2013 bo tak nale\u017cy ZUS zakwalifikowa\u0107? <\/p>\n
Problem w tym \u017ce program UPR spo\u0142ecze\u0144stwo poznaje g\u0142\u00f3wnie z rozmaitych przek\u0142ama\u0144. Wszyscy wiedz\u0105 ze UPR by\u0142a przeciw UE, ale nikt nie wie dlaczego. UPR liczy zyski i straty i g\u0142o\u015bno o tym m\u00f3wi \u2013 tylko \u017ce tego si\u0119 w telewizji nie pokazuje. Media tresuj\u0105 ludzi, wi\u0119c jak ognia strzeg\u0105 si\u0119 podawania sensownych i rzeczowych argument\u00f3w \u201ewroga\u201d.<\/p>\n
Uwa\u017cam nawet, \u017ce w wielu przypadkach partia proponuje rozwi\u0105zania dobre, ale po\u0142owiczne. We\u017amy cho\u0107by podatki. UPR postuluje podatek liniowy, ja jestem twardym zwolennikiem podatku pog\u0142\u00f3wnego. UPR jest za obni\u017ceniem podatku VAT \u2013 ja bym go w og\u00f3le zlikwidowa\u0142. <\/p>\n
I jeszcze na koniec. Niedawna sprzeda\u017c teren\u00f3w po zajezdni autobusowej w Warszawie pokaza\u0142a, \u017ce zastosowanie programu UPR (w tym przypadku prywatyzacja za pomoc\u0105 licytacji zamiast zamkni\u0119tego przetargu) mo\u017ce da\u0107 konkretne zyski. Miasto zastosowa\u0142o tylko jeden z pomys\u0142\u00f3w Janusza Korwina-Mikke i zarobi\u0142o na tym na czysto kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w z\u0142otych. A ile setek miliard\u00f3w tylko w tej jednej kwestii straci\u0142o przez ostatnie 17 lat nie realizuj\u0105c Jego postulat\u00f3w? Albo obni\u017cka akcyzy na alkohol przed wej\u015bciem do UE. Cena przys\u0142owiowej flaszki spad\u0142a w sklepie o 5 z\u0142otych. I nagle okaza\u0142o si\u0119 program UPR dzia\u0142a. Gorzelnie musia\u0142y pracowa\u0107 na trzy zmiany, prac\u0119 znalaz\u0142o oko\u0142o czterdzie\u015bci tysi\u0119cy ludzi (!!!), ograniczono przemyt (ni\u017csza op\u0142acalno\u015b\u0107), a zyski skarbu pa\u0144stwa nie spad\u0142y tylko wzros\u0142y. Ale cz\u0142onkowie rz\u0105du, zamiast natychmiast podobnie ograniczy\u0107 wysoko\u015b\u0107 akcyzy na paliwa, gaz, olej opalowy i inne towary, spocz\u0119li na laurach.<\/p>\n
Ludzie popsioczyli nad zmarnowan\u0105 szans\u0105, w prywatnych rozmowach powiesili na w\u0142adzy wszystkie psy, a potem zag\u0142osowali znowu na tych samych. <\/p>\n
K: M\u00f3g\u0142by\u015b w kilku zdaniach przedstawi\u0107 sw\u00f3j polityczny (i nie tylko) \u015bwiatopogl\u0105d? <\/p>\n
AP: Jestem zwolennikiem kapitalizmu, w\u0142adzy autorytarnej i monarchist\u0105. Jestem katolikiem, cho\u0107 idea ekumenizmu nie do ko\u0144ca mi pasuje. <\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce w naszym kraju zbyt szczodr\u0105 r\u0119k\u0105 dotuje si\u0119 miliony rozmaitych obibok\u00f3w i wydrwigroszy. Dane statystyczne s\u0105 absolutnie przera\u017caj\u0105ce \u2013 legalnie pracuje tylko 50% Polak\u00f3w w wieku produkcyjnym (w UE \u015brednio 75%, w USA 85%). Opieka spo\u0142eczna dysponuje bud\u017cetem 22 miliard\u00f3w z\u0142otych. To oznacza \u017ce ka\u017cdy z 10 milion\u00f3w pracuj\u0105cych \u201efrajer\u00f3w\u201d oddaje miesi\u0119cznie prawie 200 z\u0142, g\u0142\u00f3wnie na tanie winko dla menelstwa. Dotuje si\u0119 wiele nieefektywnych ga\u0142\u0119zi gospodarki, dop\u0142aca do eksportu cukru, w\u0119gla etc. Dop\u0142aty oczywi\u015bcie nie bior\u0105 si\u0119 znik\u0105d. To pieni\u0105dze wydzierane z gard\u0142a tym, kt\u00f3rzy wytwarzaj\u0105 rozmaite dobra i us\u0142ugi. Tego typu dzia\u0142ania w\u0142adz to prze\u017cytki my\u015blenia socjalistycznego \u2013 kt\u00f3re uwa\u017cam, nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie wypleni\u0107. Likwidacja marnotrawstwa na drodze demokratycznej jest niemo\u017cliwa (cho\u0107by dlatego \u017ce 2 miliony fa\u0142szywych rencist\u00f3w g\u0142osuje na tych, kt\u00f3rzy obiecuj\u0105 da\u0107 im jeszcze wi\u0119cej). No i dlatego, \u017ce ka\u017cda partia boi si\u0119 podskoczy\u0107 tak licznemu \u201eelektoratowi\u201d. Socjalizm od zawsze opiera si\u0119 na lumpach. <\/p>\n
Z monarchii ludzie si\u0119 \u015bmiej\u0105 \u2013 ale popatrzmy na szczery \u017cal po \u015bmierci Papie\u017ca. Dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi by\u0142 symbolem, tylko sami nie wiedz\u0105 czego. Po domach wisia\u0142y Jego portrety, ale ma\u0142o kto czyta\u0142 Jego ksi\u0105\u017cki, encykliki i listy pasterskie. Jego dorobek jest u nas s\u0142abo znany. A mimo to \u2013 przez 24 lata ludzie mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce w Watykanie siedzi Kto\u015b, kto o nas my\u015bli. I to wi\u0119kszo\u015bci wystarcza\u0142o. W monarchii najwa\u017cniejsza jest ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i niezmienno\u015b\u0107 suwerena. Politycy przychodzili i odchodzili \u2013 On trwa\u0142. <\/p>\n
Przyjecha\u0142 od czasu do czasu, pogada\u0142 z naszymi politykami, (cz\u0119sto zbeszta\u0142, ale tego akurat nie pokazywano). Ludzie widzieli w telewizji: Jaruzelski Mu salutuje, Wa\u0142\u0119sa dostaje b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, Krzaklewski ca\u0142uje papie\u017ca w r\u0119k\u0119, Kwa\u015bniewski jak sierota zosta\u0142 z \u017con\u0105 na pasie startowym, to go Papie\u017c podrzuca swoim wozem pod trybun\u0119 po\u017cegnaln\u0105. Katolicy byli zadowoleni, \u017ce komunistyczni dygnitarze gn\u0105 karku, atei\u015bci byli zadowoleni, \u017ce papie\u017c nie fika, tylko grzecznie rozmawia z ich kumplami. A lud ze z\u0142o\u015bliw\u0105 satysfakcj\u0105 stwierdza\u0142: o to jest kto\u015b z kim si\u0119 licz\u0105 nawet te bezczelne typki, kt\u00f3re nami pomiataj\u0105. I czerwoni i r\u00f3\u017cowi musz\u0105 si\u0119 papie\u017cowi k\u0142ania\u0107, ile razy wpadnie z wizyt\u0105. Skoro wszyscy po kolei meldowali si\u0119 u Niego na dywaniku, to w symboliczny spos\u00f3b oznacza\u0142o, kto tu naprawd\u0119 rz\u0105dzi.<\/p>\n
Gdy nagle Go zabrak\u0142o, ludzie poczuli pustk\u0119 i rozpacz. Patrz\u0105c na to ch\u0142odnym okiem mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek \u2013 ten nar\u00f3d t\u0119skni za monarch\u0105. Ten nar\u00f3d potrzebowa\u0142 \u015bwiat\u0142ego, uczciwego, sprawiedliwego, dobrego \u2013 cho\u0107 niekiedy i surowego w\u0142adcy. I taki w\u0142adca by\u0142. Daleki, niedost\u0119pny, ale by\u0142. Kr\u00f3l umar\u0142. Pozosta\u0142a pustka. <\/p>\n
K: W\u0142adza autorytarna, a jednocze\u015bnie kr\u00f3l na wz\u00f3r Papie\u017ca? Jako\u015b mi to nie pasuje. <\/p>\n
AP: Dlaczego? Papie\u017c, gdy zachodzi\u0142a potrzeba, umia\u0142 powiedzie\u0107 ludziom w twarz wiele przykrych prawd. Je\u015bli zachodzi\u0142a potrzeba, umia\u0142 u\u017cywa\u0107 w\u0142adzy. Ekskomunikowa\u0142 bez wahania heretyk\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno lefebryst\u00f3w, jak i marksist\u00f3w od teologii wyzwolenia. By\u0142 przy tym cz\u0142owiekiem o \u017celaznej konsekwencji i doskona\u0142ym organizatorem. Mia\u0142 wybitny talent do wyszukiwania odpowiednich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. \u015awiadczy o tym cho\u0107by mianowanie kardyna\u0142a Ratzingera szefem inkwizycji. <\/p>\n
Jak na kr\u00f3la (zw\u0142aszcza kr\u00f3la Polski) Jan Pawe\u0142 II by\u0142by troch\u0119 zbyt dobry i zbyt \u0142agodny \u2013 ale s\u0105 przecie\u017c gorsze wady. <\/p>\n
K: Czyli jak by\u015b chcia\u0142, \u017ceby to wygl\u0105da\u0142o w praktyce? Kr\u00f3l-figurant, jak to ma obecnie miejsce w wi\u0119kszo\u015bci monarchii konstytucyjnych, a w\u0142adza w r\u0119kach powiedzmy sta\u0142ego premiera, czy mo\u017ce jednak rz\u0105dy monarchistyczne twardej r\u0119ki? <\/p>\n
AP: Monarchia konstytucyjna \u2013 tak. Monarchia parlamentarna \u2013 nie! W\u0142adca jest od tego, \u017ceby rz\u0105dzi\u0107. Rz\u0105dzi\u0107 musi w ramach prawa i w ramach dajmy na to konstytucji, ale musi dysponowa\u0107 realn\u0105 w\u0142adz\u0105. Pewnych potrzebnych i po\u017cytecznych rozwi\u0105za\u0144 nie da si\u0119 przeprowadzi\u0107 w kraju demokratycznym, gdzie g\u0142os menela i g\u0142os profesora w urnie wyborczej znacz\u0105 tyle samo. <\/p>\n
We\u017amy naszych pos\u0142\u00f3w. Od 1990 roku mamy u \u017c\u0142obu bodaj pi\u0105t\u0105 ekip\u0119. Za ka\u017cdym razem wybierano innych. Poparcie dla partii to ro\u015bnie to spada, cz\u0119\u015b\u0107 w og\u00f3le wylatuje z gry i musi zmienia\u0107 szyldy. Za ka\u017cdym razem wybierano jednak podobnie. W\u0142adz\u0119 przekazywano w wi\u0119kszo\u015bci w r\u0119ce z\u0142odziei, przest\u0119pc\u00f3w, kombinator\u00f3w. <\/p>\n
Za ka\u017cdym razem zaraz po wyborach okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce wybrano \u201enie tych co trzeba\u201d. Ludzie t\u0119skni\u0105 za kim\u015b, kto rozgoni t\u0119 band\u0119 na cztery wiatry. A demokracja sama z siebie nie jest w stanie si\u0119 uzdrowi\u0107. Ja te\u017c jestem ju\u017c tym wszystkim zm\u0119czony. \u017byj\u0119 w demokracji 32 lata. Jestem ni\u0105 dog\u0142\u0119bnie rozczarowany. Podobnie jak zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. <\/p>\n
Patrz\u0105c na zimno i bez emocji – monarchia wydaje si\u0119 sensown\u0105 alternatyw\u0105. I jest du\u017ca szansa, \u017ce ludzie by j\u0105 szybko zaakceptowali. Problem tylko jak wybra\u0107 w\u0142adc\u0119. Bo przecie\u017c nie w powszechnym glosowaniu. <\/p>\n
K: Czy swoj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 do monarchii przela\u0142e\u015b na Semena i jego stosunek do caratu? <\/p>\n
AP: Nie, zupe\u0142nie nie. Carat mia\u0142 swoje niezaprzeczalne zalety. Dla tak przekornego narodu jak Polacy, umiarkowany zamordyzm i narzucona si\u0142\u0105 obca w\u0142adza to bardzo dobry bodziec rozwoju. Lubimy interesowa\u0107 si\u0119 tym co zakazane, wi\u0119c rusyfikacja paradoksalnie znacz\u0105co podnios\u0142a poziom czytelnictwa. Dla mieszka\u0144c\u00f3w zaboru pruskiego i rosyjskiego w liberalnej Galicji pisano i drukowano ogromne masy fajnych patriotycznych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re potem szmuglowano przez granice. (W PRL-u sytuacja si\u0119 powt\u00f3rzy\u0142a \u2013 paryska \u201eKultura\u201d by\u0142a fenomenem na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105). <\/p>\n
Niestety negatywny wp\u0142yw caratu by\u0142 wielokrotnie wi\u0119kszy ni\u017c pozytywny. Moim zdaniem nie t\u0119dy droga. <\/p>\n
Optymalny scenariusz to: inwazja, brutalna okupacja, konsolidacja narodu przeciw wrogowi ojczyzny, pojawienie si\u0119 charyzmatycznego partyzanckiego komendanta, przegnanie okupant\u00f3w i koronacja wata\u017cki na kr\u00f3la. Wiadomo – dow\u00f3dca polowy jako w\u0142adca sprawdzi si\u0119 raczej kiepsko \u2013 ale syna wy\u015ble do najlepszych uczelni i gdy po latach odda mu w\u0142adz\u0119 b\u0119dziemy mieli to co trzeba. Wykszta\u0142conego i przygotowanego do wype\u0142niania konkretnych zada\u0144 monarch\u0119, pochodz\u0105cego z rodu zas\u0142u\u017conego dla kraju.<\/p>\n
Warto by jeszcze w m\u0142odo\u015bci dokona\u0142 jakich\u015b bohaterskich czyn\u00f3w u boku ojca, albo \u017ceby cho\u0107 dobrze skaka\u0142 na nartach. Przyk\u0142ad Adama Ma\u0142ysza pokazuje, \u017ce sportowcy ciesz\u0105 si\u0119 w naszym kraju wielkim powa\u017caniem. <\/p>\n
Ech, pomarzy\u0107. <\/p>\n
K: O carat pyta\u0142em bardziej w kontek\u015bcie modelu w\u0142adzy, a nie jego wp\u0142yw na Polsk\u0119. Z tego co piszesz \u2013 uwa\u017casz, \u017ce najlepsze rozwi\u0105zanie to co\u015b takiego, jak doj\u015bcie do w\u0142adzy Pi\u0142sudskiego? <\/p>\n
AP: Carat by\u0142, wbrew temu co wypisuj\u0105 o nim czerwoni i r\u00f3\u017cowi historycy, ca\u0142kiem niez\u0142ym systemem. Niewielka biurokracja (dzi\u015b w ka\u017cdym razie mamy co najmniej dziesi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksz\u0105), niewielka korupcja (te\u017c por\u00f3wnuj\u0105c z dzisiejsz\u0105), wysoki poziom wolno\u015bci s\u0142owa (ukazywa\u0142o si\u0119 wi\u0119cej nielegalnych gazet ni\u017c u nas za komuny). Bywa\u0142y i przegi\u0119cia, pogromy, represje, zdarza\u0142y si\u0119 przypadki samowoli urz\u0119dniczej. <\/p>\n
Rosja by\u0142a krajem, gdzie ku os\u0142upieniu i oburzeniu ca\u0142ej Europy, celnicy mogli skontrolowa\u0107 Ci\u0119 jeszcze 40 kilometr\u00f3w od granicy (obecnie maj\u0105 prawo kontrolowa\u0107 na ca\u0142ym obszarze UE i jako\u015b dziennikarze milcz\u0105). By\u0142 to kraj, gdzie jednym ukazem znoszono prawa nadane naszym przodkom przez naszych kr\u00f3l\u00f3w. By\u0142 to kraj, w kt\u00f3rym jednym ukazem zlikwidowano dziesi\u0105tki kilkusetletnich klasztor\u00f3w. <\/p>\n
By\u0142 to te\u017c kraj, gdzie Polacy cieszyli si\u0119 zas\u0142u\u017con\u0105 opini\u0105 \u015bwietnych fachowc\u00f3w. Nasi in\u017cynierowie budowali linie kolejowe, wydobywali rop\u0119 w Baku, kontrolowali \u201ezwi\u0105zek przemys\u0142owc\u00f3w z\u0142ota\u201d. By\u0142 to kraj, gdzie niegdysiejsi zes\u0142a\u0144cy dobijali si\u0119 gigantycznych fortun, czego przyk\u0142adem jest cho\u0107by gigantyczny neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Tobolsku zbudowany ze sk\u0142adek parafian. <\/p>\n
Analizuj\u0105c histori\u0119 rozwoju warszawskich firm takich jak Wedel (s\u0142odycze), Ludwik Spiess i syn (przemys\u0142 farmakologiczny), Frideric Puls Varsovia (perfumy i myd\u0142a), Haberbusch i Schiele (piwo) wielokrotnie przeciera\u0142em oczy ze zdumienia. 1\/3 ca\u0142ego piwa pitego w Rosji produkowana by\u0142a w Warszawie. Perfumy Pulsa wypar\u0142y z rosyjskiego rynku francuskie \u2013 ta manufaktura mia\u0142a sklepy firmowe we wszystkich wi\u0119kszych miastach Rosji. Czekolada Wedla by\u0142a powszechnie ceniona nawet na Syberii. <\/p>\n
Podczas rz\u0105d\u00f3w Miko\u0142aja II, po reformach Piotra Sto\u0142ypina, nast\u0105pi\u0142 niewyobra\u017calny wzrost gospodarczy. Polacy mieli w nim udzia\u0142. Analizuj\u0105c gospodark\u0119 tego okresu mo\u017cna powiedzie\u0107 wprost: nasz nar\u00f3d \u00f3wczesn\u0105 Rosj\u0119 zagospodarowa\u0142, skolonizowa\u0142 i eksploatowa\u0142. Polscy emigranci w wielu miastach stanowili \u015bmietank\u0119 towarzysk\u0105. Zabrak\u0142o nam czasu, bo by\u015bmy to cale imperium spolonizowali, a potem zrzutka na gigantyczn\u0105 \u0142ap\u00f3w\u0119, wymieni\u0142oby si\u0119 dynasti\u0119 na nasz\u0105 i po problemie. <\/p>\n
N\u0119dza w powojennej Polsce by\u0142a spowodowana g\u0142\u00f3wnie utrat\u0105 naszych polskich kolonii \u2013 czyli ca\u0142ego obszaru imperium car\u00f3w zamieszkanego przez 150 milion\u00f3w potencjalnych klient\u00f3w. <\/p>\n
Co do Pi\u0142sudskiego \u2013 nie mo\u017cna mu odm\u00f3wi\u0107 pewnych zas\u0142ug, ale szereg jego posuni\u0119\u0107 by\u0142 nietrafiony. Pomi\u0144my polityk\u0119. Pomi\u0144my gospodark\u0119 rujnowan\u0105 rado\u015bnie przez jego pomagier\u00f3w. Pomi\u0144my fakt, \u017ce za sanacji istnia\u0142 pa\u0144stwowy monopol zapa\u0142czany i na ka\u017cdym pude\u0142ku by\u0142a naklejona akcyza (!!!). Skupmy si\u0119 na jednym przyk\u0142adzie. W sanacyjnej Polsce mo\u017cna by\u0142o stawia\u0107 domy wiejskie wy\u0142\u0105cznie wed\u0142ug zatwierdzonych odg\u00f3rnie projekt\u00f3w. Istnia\u0142y katalogi \u201epodstawowych typ\u00f3w zabudowy\u201d, opracowane oddzielnie dla historycznych dzielnic pa\u0144stwa. W katalogu by\u0142o np. sze\u015b\u0107 projekt\u00f3w wiejskiej cha\u0142upy. Siadajcie gospodarzu i wybierzcie, kt\u00f3ry si\u0119 wam podoba. Wybierzecie, dostajecie kwitek i piecz\u0105tk\u0119, przyjdziemy i sprawdzimy, czy liczba okien si\u0119 zgadza. <\/p>\n
Ten wyczyn w dziedzinie rozkazywania ludziom jak maj\u0105 mieszka\u0107, powt\u00f3rzono dopiero za Gierka, pokrywaj\u0105c kraj obrzydliwymi klockami. Jednak i posuni\u0119cia planist\u00f3w Gierka i genera\u0142a S\u0142awoja sprowadzaj\u0105 si\u0119 do jednego: wszechw\u0142adzy urz\u0119dnika, kt\u00f3ry decyduje, w jakim domu b\u0119dzie mieszka\u0142 poddany. Ups, to znaczy obywatel. W obu przypadkach przebija z nich totalna pogarda do prostego cz\u0142owieka i jego gust\u00f3w architektonicznych. W obu przypadkach urz\u0119dol uzna\u0142, \u017ce on wie lepiej ni\u017c cz\u0142owiek, kt\u00f3ry b\u0119dzie w tym potem mieszka\u0142. <\/p>\n
K: Nie jeste\u015b zm\u0119czony postaci\u0105 Jakuba W\u0119drowycza? Wielu czytelnik\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce za du\u017co opowiada\u0144 o nim ju\u017c powsta\u0142o – nie masz do\u015b\u0107, wena dopisuje tak samo jak kiedy\u015b? <\/p>\n
AP: Tu jest problem, jak wielu czytelnik\u00f3w ma do\u015b\u0107. Odpuka\u0107, sprzeda\u017c pi\u0105tego tomu wskazuje raczej na rosn\u0105c\u0105 popularno\u015b\u0107 postaci. Zm\u0119czenie na pewno odgrywa tu ju\u017c pewn\u0105 rol\u0119. Po napisaniu 80-ciu opowiada\u0144, trudno znale\u017a\u0107 nowe \u015bwie\u017ce pomys\u0142y na kolejne. Z drugiej strony seria musi ewoluowa\u0107. Ka\u017cdy tom powinien by\u0107 lepszy od poprzedniego. S\u0105dz\u0105c po opiniach z pi\u0105tym \u2013 najnowszym \u2013 uda\u0142o si\u0119. To jednak podnosi poprzeczk\u0119. Sz\u00f3sty musi by\u0107 jeszcze lepszy. To wymaga wielu miesi\u0119cy ci\u0119\u017ckiej pracy. <\/p>\n
Nie mam do\u015b\u0107. Czasem trzeba troch\u0119 odpocz\u0105\u0107 \u2013 praca zbyt jednostajna m\u0119czy, czasem wypada popisa\u0107 ambitniejsze rzeczy \u2013 ale jeszcze nie pora k\u0142a\u015b\u0107 Jakuba do grobu. <\/p>\n
Nie wiem, ile jeszcze czasu b\u0119dzie grasowa\u0142. Sz\u00f3stym tomem dobij\u0119 pewnie okr\u0105g\u0142ej setki opowiada\u0144. To du\u017co. Z drugiej strony o Conanie napisano pewnie z siedemdziesi\u0105t tom\u00f3w. Czyli da si\u0119. <\/p>\n
K: Tak, ale seri\u0119 o Conanie ci\u0105gn\u0119\u0142o wielu autor\u00f3w, zreszt\u0105 moim zdaniem warte uwagi s\u0105 w zasadzie tylko oryginalne tomy Howarda plus mo\u017ce jeszcze L. Sprague\u2019a de Campa. <\/p>\n
AP: No c\u00f3\u017c, skoro im weny nie starcza\u0142o, to wida\u0107 musieli pracowa\u0107 nad tym w kilku. Parafrazuj\u0105c s\u0142owa bodaj Stalina \u2013 \u201eczy my jeste\u015bmy ameryka\u0144ce\u201d?<\/p>\n
K: Wracaj\u0105c jednak do W\u0119drowycza \u2013 skoro nie zamierzasz si\u0119 na razie z nim rozstawa\u0107, to kiedy kolejny tom. B\u0119d\u0105 to zapowiadane ju\u017c spory szmat czasu temu \u201e13 prac Jakuba W.\u201d? <\/p>\n
AP: Nie. \u201e13 prac\u201d to by\u0142 taki sobie projekt, napisa\u0142em dwa (w tym jedno kiepskie) opowiadania z planowanych 13 i utkn\u0105\u0142em. Tytu\u0142 b\u0119dzie inny. I ksi\u0105\u017cka o czym innym. Postanowi\u0142em troch\u0119 sparodiowa\u0107 mojego ulubionego Julesa Verne\u2019a i jego epigon\u00f3w \u2013 pojawia si\u0119 \u201egenialny & szalony\u201d profesor \u2013 wynalazca, z\u0142y do szpiku ko\u015bci i oczywi\u015bcie dysponuj\u0105cy maszyn\u0105 zag\u0142ady. Wystosowuje \u2013 jak\u017ceby inaczej \u2013 paranoiczne ultimatum do rz\u0105d\u00f3w ca\u0142ego \u015bwiata, ale jego korespondencja idzie do kosza. Rz\u0105dy olewaj\u0105 \u015bwira, wi\u0119c jak zwykle Jakub z dru\u017cyn\u0105 swoich menelowatych kumpli musi ratowa\u0107 \u015bwiat. To oczywi\u015bcie pierwszy szkic \u2013 kszta\u0142t ostateczny zapewne b\u0119dzie zupe\u0142nie inny. <\/p>\n
K: Wolisz pisa\u0107 kr\u00f3tkie zabawne opowiadania, czy formy d\u0142u\u017csze, bardziej dopracowane i powa\u017cniejsze? Jakie widzisz plusy i minusy obydwu typ\u00f3w utwor\u00f3w? <\/p>\n
AP: To zale\u017cy. Lubi\u0119 pisa\u0107 rzeczy kr\u00f3tkie i weso\u0142e. Lubi\u0119 te\u017c posiedzie\u0107 sobie i pomy\u015ble\u0107 nad czym\u015b bardziej skomplikowanym. Pogrzeba\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Z tego grzebania powstaj\u0105 potem teksty takie, jak \u201e2586 krok\u00f3w\u201d, \u201eZeppelin L-59\/2\u201d czy np. \u201eWujaszek Igor\u201d (uka\u017ce si\u0119 wiosn\u0105 w antologii \u201eCzerwona gor\u0105czka\u201d). Czytelnicy te\u017c je lubi\u0105. Problem w tym, \u017ce nie bardzo wida\u0107 w tych utworach wtopiony wysi\u0142ek. <\/p>\n
Ciekawy efekt odnios\u0142em pisz\u0105c \u201eSamolot z dalekiego kraju\u201d. Tu dla odmiany nie opar\u0142em si\u0119 na \u017cadnych danych naukowych ani technicznych. Napisa\u0142em tekst upami\u0119tniaj\u0105cy ulubionego pisarza \u2013 Aleksandra Grina. A ludziom si\u0119 i tak spodoba\u0142o. <\/p>\n
Obecnie siedz\u0105 nad dzie\u0142kiem popularno naukowym z lat 50-tych i studiuj\u0119 projekty atomowego parowozu. <\/p>\n
K: Czego?! <\/p>\n
AP: Nasi przodkowie wymy\u015blili sobie lokomotyw\u0119. Dzia\u0142a\u0107 mia\u0142a na zasadzie zwyk\u0142ego parowozu \u2013 kocio\u0142, para, t\u0142oki, cylindry, tylko zamiast zwyk\u0142ego paleniska na w\u0119giel planowali wstawi\u0107 do walczaka trzymetrowej d\u0142ugo\u015bci reaktor atomowy. Zrobi\u0119 z tego fajne opowiadanko na jakie\u015b trzydzie\u015bci stron. I grzebi\u0119 dalej.<\/p>\n
K: Jestem \u015bwie\u017co po lekturze zbioru \u201e2586 krok\u00f3w\u201d i nie mog\u0119 si\u0119 z Tob\u0105 zgodzi\u0107 \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci opowiada\u0144 wida\u0107 w\u0142o\u017con\u0105 w nie prac\u0119, poszukiwania. Mo\u017ce i pisanie tego typu utwor\u00f3w zajmuje wi\u0119cej czasu ni\u017c opowiadania o W\u0119drowyczu, ale czy nie jest tak, \u017ce te przeznaczone s\u0105 dla nieco innego odbiorcy? <\/p>\n
AP: Mo\u017ce troch\u0119 tak. Ale mam przykre poczucie, \u017ce s\u0105 to teksty hermetyczne. Warstw\u0119 fabularn\u0105 \u0142yknie ka\u017cdy, ale o ich warto\u015bci decyduj\u0105 smaczki \u2013 ten kto przeczyta w opowiadaniu o \u017car\u00f3wce Szczepanika pomy\u015bli sobie, \u017ce to tak dla jajec. Mo\u017ce jeden na tysi\u0105c zdejmie z szacunku czapk\u0119 z g\u0142owy. A mo\u017ce nie doceniam odbiorc\u00f3w? <\/p>\n
K: Wspomnia\u0142e\u015b o zbiorze \u201eCzerwona gor\u0105czka\u201d. Co w nim znajdziemy? <\/p>\n
AP: B\u0119dzie tam jedena\u015bcie opowiada\u0144. Kilka by\u0142o kiedy\u015b publikowanych, wi\u0119kszo\u015bci czytelnik nie zna. B\u0119d\u0105 nowe przygody doktora Sk\u00f3rzewskiego, b\u0119dzie wyprawa Zeppelinem do Afryki, b\u0119dzie dziennikarz na tropie najwi\u0119kszej zagadki II Wojny \u015awiatowej, i dla kontrastu dziennikarska hiena robi\u0105ca z ig\u0142y wid\u0142y \u2013 byle zgarn\u0105\u0107 wiersz\u00f3wk\u0119, b\u0119dzie te\u017c niepokoj\u0105ca wizja przysz\u0142o\u015bci. <\/p>\n
Kilka opowiada\u0144 na powa\u017cnie, kilka napisanych dla jajec.<\/p>\n
K: W zasadzie wszystkie Twoje utwory maj\u0105 jedn\u0105 cech\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 \u2013 osadzasz je w naszym \u015bwiecie, wprowadzaj\u0105c tylko niewielkie modyfikacje. Planujesz kiedy\u015b napisa\u0107 klasyczne fantasy lub SF, gdzie wykreujesz wszystko od podstaw? A mo\u017ce uwa\u017casz, \u017ce nasz \u015bwiat jest na tyle bogaty, \u017ce nigdy nie zajdzie taka potrzeba? <\/p>\n
AP: Wydaje mi si\u0119, \u017ce to dobra droga \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich opowiada\u0144 opiera si\u0119 na schemacie ukazywania drugiego dna naszej szarej rzeczywisto\u015bci. Cykl o W\u0119drowyczu czy o kuzynkach Kruszewskich to w\u0142a\u015bnie \u201e\u015bwiat tu i teraz\u201d, nieznacznie tylko wzbogacony. Napisa\u0142em te\u017c kilka utwor\u00f3w, kt\u00f3rych akcja rozgrywa si\u0119 w rzeczywisto\u015bciach alternatywnych \u2013 \u201eAtomowa ruletka\u201d, \u201eSamolot von Ribbentropa\u201d, znajduj\u0105ca si\u0119 na warsztacie powie\u015b\u0107 \u201eTeoria pola\u201d \u2013 to \u015bwiat, kt\u00f3ry do pewnego stopnia jest mo\u017cliwy ale kt\u00f3ry nie zaistnia\u0142, bo nasza historia potoczy\u0142a si\u0119 inn\u0105, gorsz\u0105 drog\u0105. \u201eOperacja \u00bbDzie\u0144 Wskrzeszenia\u00ab\u201d to dla odmiany po\u0142\u0105czenie tych dwu schemat\u00f3w. Na jednej p\u0142aszczy\u017anie akcja rozgrywa si\u0119 w nieodleg\u0142ej zdewastowanej przysz\u0142o\u015bci, ale z punktu widzenia kapitana Nowycha to znowu \u015bwiat realny \u2013 Warszawa ko\u0144ca XIX wieku \u2013 tylko wzbogacony poprzez obecno\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cnik\u00f3w z wieku XXI.<\/p>\n
Kreowanie czego\u015b od podstaw uwa\u017cam za ja\u0142owe intelektualnie. Fantasy kompletnie mnie nie poci\u0105ga, ani jako czytelnika, ani jako autora. <\/p>\n
My\u015bl\u0119, \u017ce abstrahuj\u0105c od tego co lubi\u0119 pisa\u0107, przysz\u0142o\u015b\u0107 maj\u0105 utwory, w kt\u00f3rych autor podejmuje subteln\u0105 gr\u0119 z inteligentnym czytelnikiem. <\/p>\n
K: Sk\u0105d pomys\u0142 na okre\u015blenie w\u0142asnego alter ego mianem Wielkiego Grafomana? <\/p>\n
AP: \u015amieszy mnie, gdy czytelnicy pisz\u0105 o mnie per \u201eMistrzu\u201d czy \u201eWieszczu\u201d. Chcia\u0142em si\u0119 od tego w zabawny spos\u00f3b zdystansowa\u0107.<\/p>\n
K: W jakim stopniu \u201eNorweski dziennik\u201d by\u0142 zmieniony w por\u00f3wnaniu z pierwsz\u0105, m\u0142odzie\u0144cz\u0105 wersj\u0105? Jakie by\u0142o tempo zmian i czy przyczyni\u0142o si\u0119 do znacznych waha\u0144 poziomu powie\u015bci? <\/p>\n
AP: W ci\u0105gu 21 lat pracy nad tym projektem stworzy\u0142em bodaj 8 wersji. G\u0142\u00f3wny zr\u0105b obecnej powsta\u0142 w po\u0142owie lat 90-tych \u2013 ale nanios\u0142em bardzo wiele poprawek. <\/p>\n
Wahania s\u0105 \u2013 w zasadzie powinienem by\u0142 napisa\u0107 to po raz dziewi\u0105ty. Ale nie mia\u0142em ju\u017c si\u0142y. Zmiany by\u0142y dog\u0142\u0119bne. Od czterech wersji tytu\u0142u a\u017c po imiona bohater\u00f3w. Postaci towarzyszy Tomka te\u017c mocno ewoluowa\u0142y. <\/p>\n
Tom trzeci, nad kt\u00f3rym obecnie (grudzie\u0144 2006 r.) siedz\u0119, zako\u0144czy ten projekt. <\/p>\n
K: Mo\u017cesz powiedzie\u0107 co\u015b o \u201eOku jelenia\u201d \u2013 projekcie nad kt\u00f3rym obecnie pracujesz? <\/p>\n
AP: B\u0119dzie to powie\u015b\u0107 odrobin\u0119 podobna w konstrukcji do \u201eOperacja \u00bbDzie\u0144 Wskrzeszenia\u00ab\u201d. 3-4 bohater\u00f3w z naszej epoki podejmuje fataln\u0105 w skutkach decyzj\u0119. W jej wyniku trafiaj\u0105 do roku 1559. Jak to w ksi\u0105\u017ckach bywa, nie tylko musz\u0105 sobie radzi\u0107 w kompletnie obcej rzeczywisto\u015bci, ale te\u017c otrzymuj\u0105 zadanie absolutnie nie do wykonania.<\/p>\n
B\u0119dzie to troch\u0119 powie\u015b\u0107 drogi \u2013 los zdrowo nimi miota, z grubsza wok\u00f3\u0142 Ba\u0142tyku. Poka\u017c\u0119 kilka miast, kilka kraj\u00f3w, kilka zdzicza\u0142ych przypadk\u00f3w \u0142amania tego, co dzi\u015b nazywamy prawami cz\u0142owieka. By\u0142a to epoka zupe\u0142nie inna ni\u017c nasza. Pe\u0142na okrucie\u0144stwa, ale i triumfu ludzkiego ducha. <\/p>\n
Mam gotowe oko\u0142o 7\/8 pierwszego tomu pt. \u201eDroga do Nidaros\u201d i zebrane materia\u0142y do tomu drugiego pt. \u201eIgry Berge\u0144skie\u201d. Jest to jak na razie najpowa\u017cniejszy z moich projekt\u00f3w i zanim zanios\u0119 to wydawcy, chc\u0119 napisa\u0107 wszystkie 4-5 tom\u00f3w. Licz\u0119, \u017ce zejdzie mi na to jeszcze co najmniej p\u00f3\u0142tora roku. Musz\u0119 te\u017c odby\u0107 dwie powa\u017cne wizje lokalne. <\/p>\n
K: Podr\u00f3\u017ce w czasie. W mojej opinii jest to jeden z najtrudniejszych motyw\u00f3w do napisania tak, by sprawia\u0142 wra\u017cenie sp\u00f3jnego i logicznego. Jaka jest Twoja wizja paradoksu w\u0142asnego dziadka, efektu motyla i innych problem\u00f3w zwi\u0105zanych z przenoszeniem si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107? <\/p>\n
AP: Na potrzeby ksi\u0105\u017cek za\u0142o\u017cy\u0142em, \u017ce podr\u00f3\u017c w czasie umo\u017cliwia zmian\u0119 historii. Jak jest naprawd\u0119? S\u0105dz\u0119, \u017ce to mo\u017cliwie. Przypatrzmy si\u0119 naszej historii i tera\u017aniejszo\u015bci. Bez pomocy \u201ez zewn\u0105trz\u201d taka menda jak Lenin nie mia\u0142aby najmniejszych szans. Bez licznych r\u0119cznych korekt nie wpadliby\u015bmy w tak straszliwie szambo. \u017byjemy w \u015bwiecie, kt\u00f3ry zosta\u0142 przez kogo\u015b zmieniony. W wersji historii, przy kt\u00f3rej majstrowa\u0142y wyj\u0105tkowe \u015bcierwa. <\/p>\n
Im wi\u0119cej czytam, tym bardziej jestem o tym przekonany. Zbyt wiele skrajnie nieprawdopodobnych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci. <\/p>\n
K: Powstanie czwarty i pi\u0105ty tom o kuzynkach Kruszewskich? W sieci mo\u017cna napotka\u0107 informacje, \u017ce maj\u0105 nosi\u0107 tytu\u0142y \u201eKasztelanki\u201d i \u201eW\u0142adczynie \u015bwiata\u201d. <\/p>\n
AP: Mam w planach \u2013 cho\u0107 na razie nie mam poj\u0119cia czy zrealizuj\u0119 \u2013 jeszcze jeden tom o tych damach. Ale te tytu\u0142y s\u0105 wyssane z palca. <\/p>\n
K: Ile lat ma w\u0142a\u015bciwie Semen, skoro pami\u0119ta bunt dekabryst\u00f3w? <\/p>\n
AP: He, he. Ludzie dr\u0119czyli mnie pytaniem, ile lat ma Semen, no to postanowi\u0142em spraw\u0119 ostatecznie zam\u0105ci\u0107. I w\u0142a\u015bnie po to umie\u015bci\u0142em w najnowszej ksi\u0105\u017cce t\u0119 scen\u0119. Prosz\u0119 wi\u0119c nie oczekiwa\u0107 odpowiedzi.<\/p>\n
K: Wspomnia\u0142e\u015b o “Samolocie z dalekiego kraju”. Czy to opowiadanie, odbiegaj\u0105ce od tw\u00f3rczo\u015bci, z kt\u00f3r\u0105 jeste\u015b kojarzony, z nutk\u0105 nostalgii i t\u0119sknoty za czym\u015b pi\u0119knym, co jest daleko, nie mog\u0142oby si\u0119 sta\u0107 zacz\u0105tkiem czego\u015b wi\u0119kszego? Czy nie my\u015bla\u0142e\u015b o kontynuacji? <\/p>\n
AP: Chodzi\u0142o mi to po g\u0142owie. Co\u015b tam nawet zacz\u0105\u0142em skroba\u0107 \u2013 jeszcze jedno opowiadanie maj\u0105ce si\u0119 rozgrywa\u0107 w naszym \u015bwiecie w\u015br\u00f3d ludzi przyby\u0142ych z Lissy \u2013 ale strasznie kiepsko mi wychodzi\u0142o, wi\u0119c sobie odpu\u015bci\u0142em. Nie wszystkie dobre pomys\u0142y nale\u017cy eksploatowa\u0107 a\u017c do ko\u0144ca. <\/p>\n
K: Jakie b\u0119d\u0105 nowe opowiadania o doktorze Sk\u00f3rzewskim? Czy znajdzie si\u0119 w nich miejsce na w\u0105tki kryminalne? Wydaje mi si\u0119, \u017ce taki maria\u017c m\u00f3g\u0142by by\u0107 ca\u0142kiem interesuj\u0105cy. <\/p>\n
AP: W zbiorze \u201eCzerwona gor\u0105czka\u201d (uka\u017ce si\u0119 jako\u015b wiosn\u0105 2007) opowiadanie tytu\u0142owe b\u0119dzie opisywa\u0142o losy tego\u017c lekarza. B\u0119dzie w nim obecny pewien w\u0105tek kryminalny, cho\u0107 to nie on stanowi o\u015b akcji. Mam dwa kolejne pomys\u0142y \u2013 ale musz\u0105 mi si\u0119 jeszcze lepiej u\u0142o\u017cy\u0107 w g\u0142owie. Namawiano mnie \u017cebym napisa\u0142 ca\u0142y zbiorek takich opowiada\u0144, ale na razie nie czuj\u0119 si\u0119 na si\u0142ach. Ta idea te\u017c musi dojrze\u0107. <\/p>\n
K: W opublikowanym dorobku skupiasz si\u0119 na stosunkowo ograniczonym kr\u0119gu miejsc akcji. Che\u0142mskie, Krak\u00f3w, Warszawa, Egipt, Norwegia (o kt\u00f3rej ju\u017c troch\u0119 rozmawiali\u015bmy), Peru. Czy wynika to z osobistych do\u015bwiadcze\u0144 i rezerwy przed opisywaniem miejsc nieznanych, czy mo\u017ce raczej jest w tych miejscach co\u015b wyj\u0105tkowego, co przykuwa Twoj\u0105 uwag\u0119? <\/p>\n
AP: Trudno powiedzie\u0107. Motywacje s\u0105 tu bardzo r\u00f3\u017cne. W Wojs\u0142awicach bywa\u0142em w dzieci\u0144stwie bardzo cz\u0119sto. Opowiadania o W\u0119drowyczu osadzi\u0142em wi\u0119c z okolicy, kt\u00f3r\u0105 dobrze znalem. Mia\u0142 to by\u0107 swojego rodzaju ho\u0142d z\u0142o\u017cony stronom rodzinnym. <\/p>\n
\u201eNorweski dziennik\u201d to efekt fascynacji Skandynawi\u0105. Fascynacji tym dziwniejszej, \u017ce poznawa\u0142em tamte krainy przez wiele lat tylko za po\u015brednictwem folder\u00f3w turystycznych. Paszporty dawano wtedy niech\u0119tnie, a gdy zacz\u0119to je dawa\u0107, musia\u0142em najpierw na podr\u00f3\u017ce zarobi\u0107. Opowiadanie \u201e2586 krok\u00f3w\u201d to pok\u0142osie wizyty w Bergen. W Norwegii rozgrywa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 tak\u017ce dwa lub trzy pierwsze tomy \u201eOka Jelenia\u201d.<\/p>\n
Krak\u00f3w zawsze mi si\u0119 podoba\u0142, natomiast \u201eOperacja \u00bbDzie\u0144 Wskrzeszenia\u00ab\u201d to po\u015bredni skutek mojej pracy w \u201ePulsie Warszawy\u201d, dla kt\u00f3rego pisywa\u0142em felietony historyczne. <\/p>\n
K: Planujesz mo\u017ce utw\u00f3r podobny do “Strefy” – dziej\u0105cy si\u0119 w postapokaliptycznej (lub raczej poczarnobylskiej) scenerii? <\/p>\n
AP: Troch\u0119 nad tym my\u015bla\u0142em. Ale na razie nie mam dobrego pomys\u0142u na taki tekst. <\/p>\n
K: Dlaczego inkwizytor Torralba w “Wied\u017amie Monice” zdecydowa\u0142 si\u0119 sp\u0142on\u0105\u0107 na stosie? Podczas lektury jego motywacja wydawa\u0142a mi si\u0119 niejasna. <\/p>\n
AP: C\u00f3\u017c, spodoba\u0142a mu si\u0119 dziewczyna, a to by\u0142 chyba jedyny spos\u00f3b, by trafi\u0107 tam gdzie ona. <\/p>\n
K: To by\u0142o ju\u017c ostatnie pytanie. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 i \u017cycz\u0119 kolejnych sukces\u00f3w literackich! <\/p>\n
Wywiad przeprowadzi\u0142 Tymoteusz \u201eShadowmage\u201d Wronka.<\/p>\n
Autor: Shadowmage (shadowmage@nast.pl)<\/p>\n
Dodany: 2007-01-26 18:56:19 <\/p>\n
Przyj\u0105\u0107: http:\/\/katedra.nast.pl\/artykul\/2092\/Wywiad-z-Andrzejem-Pilipiukiem\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Katedra: Witam w imieniu czytelnik\u00f3w Katedry. Proponuj\u0119 bez zb\u0119dnych wst\u0119p\u00f3w od razu przyst\u0105pi\u0107 do rozmowy. Jeste\u015b z wykszta\u0142cenia archeologiem. To dosy\u0107 oryginalny kierunek studi\u00f3w. Co sk\u0142oni\u0142o Ci\u0119 do zajmowania si\u0119 akurat t\u0105 dziedzin\u0105 nauki? Andrzej Pilipiuk: Nie dosta\u0142em si\u0119 na histori\u0119, wi\u0119c postanowi\u0142em zrealizowa\u0107 m\u0142odzie\u0144cze marzenia. Zawsze poci\u0105ga\u0142o mnie grzebanie w ziemi, odkrywanie rzeczy od […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-23","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wywiad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vandrovec.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}