Vandrovec.net

Vítejte v krajině, kde cizák zahyne

Dawne Czasy (polsky)

Dzieje osadnictwa w okolicach Wojsławic sięgają okresu neolitu. Świadectwem tego są liczne znaleziska archeologiczne. Najcenniejszym z nich jest kamienny grób skrzynkowy odkryty na polach wsi Poniatówka w 1934 roku, pochodzący w połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e.. Istnieją wzmianki, że podobne groby były znalezione w Hucie, Turowcu, Stadarni, Putnowicach. Z terenu samych Wojsławic znane są znaleziska archeologiczne w postaci toporków, grocików z krzemienia i grobów popielnicowych. W okolicy liczne są wczesnośredniowieczne kurhany. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że wojsławicki zamek wzniesiony został w miejscu wcześniejszego grodu. Zachowały się grodziska w Kukawce, Majdanie Nowym, Horodysku i w nieco dalszym Busieńcu.

Nieprzerwany ciąg osadnictwa na tych terenach liczy więc około 5 tysięcy lat. Zabytki archeologiczne wiążą to osadnictwo z zachodnią kulturą słowiańską. Od VII wieku obszary nadbużańskie wchodziły w skład silnego związku plemiennego Lędzian, którzy stolicę swą mieli w Sandomierzu. Od połowy X wieku związek plemion lędziańskich trafił pod panowanie państwa gnieźnieńskiego, kiedy władał nim książę Leszek, dzid Mieszka I. Od tego też czasu datuje się ścisła łączność międzyrzecza Wieprza i Bugu z Polską. Wiek XI przynosi zniszczenie osadnictwa polskiego spowodowane najazdem książąt kijowskich. Na okres trzech wieków tereny te stają się przedmiotem rywalizacji Polski i Rusi, a nawet Litwy i Węgier, przechodząc z rąk do rąk. Nękane są licznymi wojnami i najazdami, nie wyłączając Tatarów i Jaćwingów. Stabilizacja następuje dopiero z chwilą przyłączenia ziemi chełmskiej, przez królową Jadwigę, do Polski w roku 1387.

Po raz pierwszy wzmiankowane są Wojsławice w roku 1434, jako wieś należąca do parafii kumowskiej. Wcześniej królewską wieś Wojsławice nadał Władysław Jagiełło na własność Janowi Ligęzie Czyżowskiemu herbu Półkozic, kasztelanowi krakowskiemu. Czyżowski podnosi Wojsławice do godności miasta i funduje drewniany kościół. Wówczas też musiał powstać warowny zamek wojsławicki położony ok. 500 m na południowy wschód od miasta, na niedużym wzniesieniu, tuż za dawnym stawem. Dużym wydarzeniem dla Wojsławic było zwołanie tu sejmiku ziemi chełmskiej w 1466 roku, co świadczy o tym, że było to już wówczas dobrze rozwinięte miasto.

Rok 1490 przynosi najazd Tatarów i częściowe zniszczenie miejscowości. Z tego upadku Wojsławice nieprędko się podźwignęły.

Kiedy zatrzymał się na miejscowym zamku, w roku 1497 wilki mistrz krzyżacki Jan von Tiefen, dążący z pomocą królowi Janowi Olbrachtowi w jego wyprawie wołoskiej, miasto było jeszcze wówczas nie odbudowane po tatarskim napadzie.

Z kolei Wojsławice przechodzą w drodze spadku w ręce Jakuba Zakliki, a od roku 1499 dzierży je Hieronim Zaklika Czyżowski herbu Topór, wsławiony w bojach z Tatarami. Zwalnia on mieszkańców miasta na 10 lat od wszelakich powinności i pomaga w odbudowie Wojsławic. W 1508 roku potwierdza przywileje lokacyjne.

W roku 1629 miasto przechodzi w ręce Janusza Tyszkiewicza wojewody kijowskiego, a następnie jego spadkobierców.

W roku 1636 wybuchł groźny pożar, w wyniku którego spłonęły 64 domy.

Kolejnym właścicielem Wojsławic był Stefan Stanisław Czarniecki, synowiec słynnego hetmana. Po jego śmierci w 1703 roku dobra Wojsławickie dziedziczy córka Zofia Aniela Potocka, żona Michała Potockiego, wojewody wołyńskiego.

Miasto związane jest z tragiczna historią wynikłą z pobytu tu żydowskiej sekty frankistów. Przybyli oni do miasteczka w roku 1761. W celu usunięcia miejscowych bogatych Żydów upozorowali mord rytualny, oskarżając o to rabina i miejscowy kahał. W rezultacie, po śledztwie z użyciem tortur, skazano 5 Żydów wraz z rabinem na śmierć przez poćwiartowanie. Wyrok zapadł w Krasnymstawie i tam też został wykonany. Frankiści zdziesiątkowani później czarną ospą opuścili miasto w 1763 roku.

W 1779 roku zniszczone kolejnym pożarem miasto przypada w spadku Humbelinie z Potockich Kurdwanowskiej, która chcąc w szybkim okresie je odbudować, a nie posiadając na to własnych kapitałów, zezwoliła na ponowne osiedlenie się Żydów, dając im jednocześnie szereg ulg. Zadłużenie przez dzieci Humbeliny dobra odkupił Wojciech Poletyłło, kasztelan chełmski. W rękach Poletyłłów pozostały aż do roku 1923. Przez cały czas dążyli oni do powiększenia majątku drogą skupowania sąsiednich wsi i rozwijania intensywnej gospodarki rolnej. W pierwszej połowie XIX wieku kolejny właściciel dóbr Alojzy Poletyłło, senator Królestwa Kongresowego rozbudował przemysł dworski. Powstały również w Wojsławicach: browar, gorzelnia, octownia, fabryka sukna i fabryka narzędzi rolniczych. W sąsiedniej Hucie funkcjonowała już wcześniej huta szkła i piec wapienniczy. Miasto było jednak dalej zaniedbane, ulice i rynek nie posiadały bruków, brak było studni, zabudowa prawie wyłącznie drewniana, chaotyczna, typu wiejskiego.

W czasie powstania 1863 roku oddział wojsk rosyjskich dokonał napadu na miasteczko, ostrzelał je z armat i wzniecił pożar oraz spowodował straty w ludziach. Splądrowany i zniszczony został pałac Poletyłłów. Rok następny przyniósł zniesienie pańszczyzny i uwłaszczenie chłopów.

W roku 1869 Wojsławice pozbawione zostały przez władze carskie praw miejskich.

Pierwsza wojna światowa spowodowała ponowny upadek miasta. W 1915 roku Wojsławice stały się terenem działań wojennych. Spłonęła wówczas część rynku oraz ulice Chełmska i Krasnystawska. Podupadł też majątek Poletyłłów. W najbliższej okolicy zginęło w walkach około 1400 żołnierzy rosyjskich i niemieckich.

Na początku lat dwudziestych majątek Poletyłłów został rozparcelowany. W pałacu ulokowana została szkoła. Budynki folwarczne rozpadły się, a wielki park został wycięty.

Przed II wojną światową Wojsławice liczyły około 3.200 mieszkańców o mieszanym składzie etnicznym. Obok Polaków mieszkali tu Ukraińcy i znaczna liczba Żydów.

Podobnie jak od wieków miasteczko miało charakter rolniczo-handlowy. Na przedmieściach mieszkali rolnicy, a w rynku mieszczanie zajmujący się handlem i rzemiosłem.

Przyjąć z http://wojslawice.fm.interia.pl/


Categorised as: Wojsławice


Comments are closed.